Ήταν μια επίθεση εκπληκτικής ευφυΐας – άνευ προηγουμένου, ευρεία και 18 μηνών προετοιμασίας. Την 1η Ιουνίου, πάνω από 100 ουκρανικά drones έπληξαν αεροπορικές βάσεις βαθιά μέσα στη Ρωσία, στοχεύοντας πυρηνικά ικανά βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς.

Η κλίμακα της επιχείρησης με την ονομασία "Spider Web" έγινε σαφής σχεδόν αμέσως μόλις ξεκίνησε, με αναφορές για εκρήξεις σε διάφορες χρονικές ζώνες σε όλη τη Ρωσία - τόσο βόρεια όσο το Murmansk πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο, και τόσο ανατολικά όσο το Irkutsk, πάνω από 4.000 χλμ. από την Ουκρανία.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος Volodymyr Zelensky συνομιλεί με τον επικεφαλής της SBU Vasyl Maliuk μετά την επιχείρηση κατά ρωσικών αεροπορικών βάσεων.

Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις είχαν πραγματοποιηθεί σε πέντε περιοχές της Ρωσίας - Murmansk, Irkutsk, Ivanovo, Ryazan και Amur - αλλά δήλωσε ότι αεροπλάνα είχαν υποστεί ζημιές μόνο στο Murmansk και Irkutsk, ενώ σε άλλες τοποθεσίες οι επιθέσεις είχαν αποκρουστεί.

Σε φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν λίγο μετά την επίθεση, ο Vasyl Maliuk, επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), φαίνεται να κοιτάζει έναν δορυφορικό χάρτη αεροδρομίων στα οποία οι βάσεις στις τοποθεσίες που αναφέρονται από τη Ρωσία είναι σαφώς αναγνωρίσιμες.

Η επιχείρηση

Ο Maliuk είπε ότι τα drones μεταφέρθηκαν λαθραία πρώτα στη Ρωσία, στη συνέχεια τοποθετήθηκαν μέσα σε ξύλινες καμπίνες τοποθετημένες στην πλάτη φορτηγών και κρύφτηκαν κάτω από τηλεχειριζόμενες αποσπώμενες στέγες.

Τα φορτηγά στη συνέχεια φέρεται να οδηγήθηκαν σε τοποθεσίες κοντά σε αεροπορικές βάσεις από οδηγούς που φαινομενικά δεν γνώριζαν το φορτίο τους. Στη συνέχεια, τα drones εκτοξεύτηκαν και εξαπολύθηκαν στους στόχους τους.

Βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο δείχνουν drones να αναδύονται από την οροφή ενός από τα οχήματα που εμπλέκονται. Ένας οδηγός φορτηγού που πήρε συνέντευξη από το ρωσικό κρατικό μέσο ενημέρωσης Ria Novosti είπε ότι αυτός και άλλοι οδηγοί προσπάθησαν να καταρρίψουν drones που πετούσαν έξω από ένα φορτηγό με πέτρες.

"Ήταν στο πίσω μέρος του φορτηγού και ρίχναμε πέτρες για να τους εμποδίσουμε να πετάξουν ψηλά, για να τα κρατήσουμε καθηλωμένα", είπε.

Σύμφωνα με μη επαληθευμένες αναφορές από το ρωσικό κανάλι Telegram Baza – το οποίο είναι γνωστό για τις διασυνδέσεις του με τις υπηρεσίες ασφαλείας – οι οδηγοί των φορτηγών από τα οποία απογειώθηκαν τα drones είπαν όλοι παρόμοιες ιστορίες για το ότι είχαν κλειστεί από επιχειρηματίες για να παραδώσουν ξύλινες καμπίνες σε διάφορες τοποθεσίες γύρω από τη Ρωσία.

Μερικοί από αυτούς είπαν ότι στη συνέχεια έλαβαν περαιτέρω οδηγίες μέσω τηλεφώνου για το πού να παρκάρουν τα φορτηγά. Όταν το έκαναν, έμειναν έκπληκτοι όταν είδαν drones να πετούν έξω από αυτά.

Σε μια θριαμβευτική ανάρτηση που κοινοποιήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το βράδυ της Κυριακής, ο Ουκρανός Πρόεδρος Volodymyr Zelensky – ο οποίος επέβλεψε άμεσα την επιχείρηση – είπε ότι 117 drones είχαν χρησιμοποιηθεί στην τολμηρή επίθεση που χρειάστηκε "ένα έτος, έξι μήνες και εννέα ημέρες" για να προετοιμαστεί.

Είπε επίσης ότι μία από τις στοχευμένες τοποθεσίες ήταν ακριβώς δίπλα σε ένα από τα γραφεία της FSB Russian security services (Ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας FSB).

Η Ρωσία είπε ότι έχει θέσει υπό κράτηση άτομα σε σχέση με την επίθεση, αν και ο Zelensky δήλωσε ότι τα άτομα που είχαν βοηθήσει στη διευκόλυνση της επιχείρησης "αποσύρθηκαν από το ρωσικό έδαφος... είναι τώρα ασφαλή".

Σε μια πλέον διαγραμμένη ανάρτηση στο Telegram, οι τοπικές αρχές από την πόλη Ust-Kut στην περιοχή Irkutsk είπαν ότι έψαχναν για έναν 37χρονο ουκρανικής καταγωγής σε σχέση με την επίθεση με drone στο στρατιωτικό αεροδρόμιο Belaya.

Τα drones

Εικόνες που κοινοποιήθηκαν από την SBU δείχνουν δεκάδες μικρά μαύρα drones τακτοποιημένα στοιβαγμένα σε ξύλινες καμπίνες μέσα σε μια αποθήκη, την οποία Ρώσοι στρατιωτικοί bloggers εντόπισαν σε μια τοποθεσία στο Chelyabinsk.

Ο Δρ Steve Wright, ένας ειδικός σε θέματα drones με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, είπε στο BBC ότι τα drones που χρησιμοποιήθηκαν για να χτυπήσουν ρωσικά αεροσκάφη ήταν απλά quadcopters που μετέφεραν σχετικά βαριά ωφέλιμα φορτία.

Πρόσθεσε ότι αυτό που έκανε αυτή την επίθεση "αρκετά εξαιρετική" ήταν η ικανότητα να τα μεταφέρει λαθραία στη Ρωσία και στη συνέχεια να τα εκτοξεύσει και να τα διοικήσει εξ αποστάσεως – κάτι που συμπέρανε ότι είχε επιτευχθεί μέσω μιας σύνδεσης που μεταδιδόταν μέσω δορυφόρου ή του Διαδικτύου. Ο Zelensky είπε ότι καθένα από τα 117 drones που εκτοξεύθηκαν είχε τον δικό του πιλότο.

Τα drones ήταν τακτοποιημένα στοιβαγμένα σε ξύλινες καμπίνες κρυμμένα μέσα σε φορτηγά, σύμφωνα με την SBU.

Ο Δρ Wright πρότεινε επίσης ότι ήταν πιθανό τα drones να ήταν σε θέση να πετάξουν χρησιμοποιώντας GPS, αλλά μπορεί επίσης να είχαν ξεπεράσει τα τοπικά ρωσικά μέτρα παρεμβολής χειριζόμενοι χειροκίνητα τα drones από απόσταση.

Το Κίεβο δεν έχει μοιραστεί λεπτομέρειες σχετικά με την προέλευση των drones, αλλά από την έναρξη του πολέμου η Ουκρανία έχει γίνει εξαιρετικά αποτελεσματική στην κατασκευή τους – και είναι πιθανό τα drones που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή την επιχείρηση να κατασκευάστηκαν στην πατρίδα. 

Οι στόχοι

"Η Ρωσία είχε πολύ απτές απώλειες, και δικαιολογημένα", δήλωσε ο Zelensky στην νυχτερινή του τηλεοπτική ομιλία. Σύμφωνα με την Ουκρανία, 41 στρατηγικά βομβαρδιστικά χτυπήθηκαν και "τουλάχιστον" 13 καταστράφηκαν. Η Μόσχα δεν έχει επιβεβαιώσει καμία απώλεια αεροσκαφών πέρα από το να λέει ότι ορισμένα αεροπλάνα έχουν υποστεί ζημιές.

Βίντεο που επαληθεύτηκαν από το BBC δείχνουν κατεστραμμένα αεροσκάφη στην αεροπορική βάση Olenegorsk στο Murmansk και στην αεροπορική βάση Belaya στο Irkutsk.

Τα στρατηγικά βομβαρδιστικά που φέρουν πυραύλους που στοχεύτηκαν στην επίθεση πιστεύεται ότι είναι – μεταξύ άλλων – τα Tu-95, Tu-22 και Tu-160. Η επισκευή τους θα είναι δύσκολη και, επειδή κανένα δεν είναι πλέον σε παραγωγή, η αντικατάστασή τους είναι αδύνατη.

Δορυφορικές εικόνες ραντάρ που κοινοποιήθηκαν από την Capella Space αποκαλύπτουν τουλάχιστον τέσσερα σοβαρά κατεστραμμένα ή κατεστραμμένα ρωσικά βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς στην αεροπορική βάση Belaya. Αυτό ταιριάζει με ουκρανικά πλάνα από drone που δείχνουν επίσης μια επίθεση σε ένα βομβαρδιστικό Tu-95.

"Σύμφωνα με τους νόμους και τα έθιμα του πολέμου, έχουμε επεξεργαστεί απολύτως νόμιμους στόχους – στρατιωτικά αεροδρόμια και αεροσκάφη που βομβαρδίζουν τις ειρηνικές μας πόλεις", δήλωσε ο επικεφαλής της SBU Vasyl Malyuk.

Τα βομβαρδιστικά Tu-95 λέγεται ότι έχουν εξαπολύσει μια μεγάλης κλίμακας πυραυλική επίθεση Kh-101 στην Ουκρανία μόλις την περασμένη εβδομάδα. Κάθε βομβαρδιστικό μπορεί να μεταφέρει οκτώ κατευθυνόμενους πυραύλους cruise και κάθε πύραυλος μεταφέρει μια πολεμική κεφαλή 400 κιλών (882 λιβρών).

Στοχοποιήθηκαν επίσης κατασκοπευτικά αεροσκάφη A-50. Είναι πολύτιμα αεροσκάφη που ενισχύουν την ικανότητα της Ρωσίας να αναχαιτίζει ουκρανικούς πυραύλους και να εξαπολύει τις δικές της επιθέσεις.

Δεν είναι γνωστό πόσα A-50 διαθέτει η Ρωσία – αλλά τον Φεβρουάριο του 2024 ο επικεφαλής των στρατιωτικών πληροφοριών Kyrylo Budanov έθεσε αυτόν τον αριθμό σε οκτώ, οπότε οποιαδήποτε απώλεια ή ζημιά θα μπορούσε να είναι ένα σοβαρό πλήγμα για τη Μόσχα.

Σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η SBU είπε ότι η επιχείρηση Spider Web κόστισε στη Ρωσία 7 δισεκατομμύρια δολάρια (5,2 δισεκατομμύρια λίρες).

Τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης παρέμειναν σκόπιμα σιωπηλά σχετικά με τις επιθέσεις, με τις τηλεοπτικές εκπομπές της prime time της Κυριακής να αναφέρουν απλώς δηλώσεις από περιφερειακές αρχές. Μέχρι το πρωί της Δευτέρας, η ιστορία είχε εξαφανιστεί από τα δελτία.

Στο διαδίκτυο και πέρα από αυτό, οι Ουκρανοί γιόρτασαν, με έναν να επαινεί την επιχείρηση ως "τιτάνια".

"Φυσικά, δεν μπορούν να αποκαλυφθούν τα πάντα αυτή τη στιγμή", έγραψε ο Zelensky στο Telegram, "αλλά αυτές είναι ουκρανικές ενέργειες που αναμφίβολα θα βρίσκονται στα βιβλία ιστορίας".

Επιπλέον ρεπορτάζ από τους Kumar Malhotra, Tom Spencer, Richard Irvine-Brown, Paul Brown και Benedict Garman

Η τολμηρή επίθεση με drone της Ουκρανίας στέλνει ένα κρίσιμο μήνυμα στη Ρωσία – και στη Δύση

Η Ουκρανία εξαπολύει drones εναντίον βομβαρδιστικών κατά τη διάρκεια μεγάλης επίθεσης στη Ρωσία