Η ιστορία του,
από την έναρξη λειτουργίας του,
η καταστροφική φωτιά στα Δεκεμβριανά το '44,
οι κορυφαίοι απόφοιτοι,
η «συνταγή» της επιτυχίας που πολεμήθηκε συστηματικά ακόμη κι από το ίδιο το κράτος και ο ύμνος που έγραψε ο Α. Σαμαράκης 
 
varvakeio-mak
Χθες πραγματοποιήθηκαν οι εισαγωγικές εξετάσεις στα Πρότυπα Σχολεία της χώρας, με 9.500 περίπου μαθητές να διεκδικούν κάτι λιγότερο από 1.800 θέσεις. Το «διαβατήριο» για τα σχολεία της «αριστείας». Μιας έννοιας που πολεμήθηκε και κατασυκοφαντήθηκε όσο λίγες τις τελευταίες δεκαετίες και μέχρι και σήμερα, εξαιτίας ιδεοληπτικών εμμονών, άγνοιας, ακόμα και μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων.

Από τα 6 ιστορικά Πρότυπα Σχολεία που λειτουργούν εδώ και πολλές δεκαετίες, και χωρίς να υποτιμάται κανενός η σημαντική προσφορά στο μορφωτικό - εκπαιδευτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι αυτής της χώρας, το Βαρβάκειο αποτελεί την πλέον εμβληματική περίπτωση.

 
Το κατεξοχήν σχολείο της αριστείας. Το σχολείο των αρίστων του πνεύματος, της επιστήμης, της τέχνης, της πολιτικής, της κοινωνίας, της χώρας. Με ανεξάντλητη, διαχρονική παραγωγή προσωπικοτήτων-κολοσσών σε κάθε τομέα, που σφράγισαν ολόκληρες ιστορικές εποχές της πατρίδας μας. Ενα σχολείο που δεν θα υπήρχε αν, τέτοιες πάλι ημέρες πριν από ακριβώς 200 χρόνια, ένας σπουδαίος Ελληνας δεν κατέθετε στη διαθήκη του υπέρ της χώρας του μια τεράστια περιουσία για την αξιοποίησή της.

«Χωρίς παιδεία, πατρίδα δεν θα υπάρξει», έλεγε ο Ιωάννης Βαρβάκης, ένας άνθρωπος με καταγωγή από τα Ψαρά, λιτής μόρφωσης, αλλά τιτάνιας θέλησης, σπουδαίος πατριώτης, που έχτισε στην εποχή του μια αυτοκρατορία με ορμητήριο τη Ρωσία, χάρη στο εμπόριο. Και που πίστευε ακράδαντα ότι παιδεία και ελευθερία είναι έννοιες αλληλένδετες, γι’ αυτό έκανε τα πάντα και για τις δύο, στα χρόνια της προετοιμασίας της Επανάστασης του ΄21, άοκνος αρωγός της με όποιο μέσο διέθετε, και κατόπιν στα πρώτα, βρεφικά βήματα του ελληνικού κράτους. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει το Βαρβάκειο. 
varvakeio-1
Ο εθνικός ευεργέτης Ιωάννης Βαρβάκης
Η διαθήκη 
Ηταν το πολύ μακρινό 1824, όταν ο «πρόθυμος πατριώτης» Ιωάννης Βαρβάκης με τη διαθήκη του άνοιγε την αυλαία της ένδοξης ιστορίας του Βαρβακείου. Ενός σχολείου που οραματίστηκε και έδωσε γι’ αυτό ένα τρομακτικό ποσό για την εποχή, από την περιουσία του, χωρίς να προλάβει να δει ούτε τον θεμέλιο λίθο του να μπαίνει, καθώς έφυγε από τη ζωή στις 10 Ιανουαρίου του 1825, στη Ζάκυνθο. Και θα αργούσε ούτως ή άλλως, καθώς το ελληνικό κράτος, αν και υπήρχε η δικαιολογία του νεοσύστατου, είχε ήδη αρχίσει να «γράφει» τις πρώτες σελίδες των διαχρονικών παθογενειών του. Επρεπε να φτάσει το 1860 ώστε το όραμα του Βαρβάκη να αποκτήσει σάρκα και οστά.

Είχε οραματιστεί ένα σχολείο-πρότυπο, που θα ξεπερνούσε τις κοινωνικές διακρίσεις και τις οικονομικές ανισότητες, με μοναδικό σκοπό την άρτια μόρφωση των νέων ανθρώπων, με την παροχή ποιοτικής παιδείας, αλλά και την καλλιέργεια υψηλών αρχών και αξιών με κρίσιμες συνιστώσες το ήθος, την ευγενή άμιλλα, τη συνεργασία και την αλληλεγγύη.

Ζωντανή ιστορία
Επί ενάμιση αιώνα και πλέον και μέχρι σήμερα, το σχολείο αυτό έζησε, αλλά και σμίλεψε σχεδόν ολόκληρη την νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Το ίδιο ως έννοια, αλλά και ως λειτουργικός εκπαιδευτικός οργανισμός έγινε θρύλος στη συνείδηση των νέων και όχι μόνο Ελλήνων.

Προκάλεσε τον θαυμασμό για την επιστημονική συγκρότηση και την ποιοτική στάθμη των εκπαιδευτικών που δίδαξαν σε αυτό, όπως αντίστοιχα και για το επίπεδο των αποφοίτων του. Από την ίδρυσή του κιόλας, συστηματικά επένδυσε στην επιδίωξη της αριστείας. Στην κινητήρια ισχύ της εκπαιδευτικής ώσμωσης μεταξύ των καθηγητών και των μαθητών του, την οποία και μετέτρεψε σε γενεσιουργό δύναμη επιτυχιών και νέων κατακτήσεων.
 
Πήρε και διάπλασε χιλιάδες νέους στην πιο ευαίσθητη περίοδο της ζωής τους, τους παρείχε τις γνώσεις της μέσης εκπαίδευσης, αλλά και πολλά παραπάνω.

Κι όμως, το σχολείο αυτό, που ανέδειξε κάποια από τα πιο πρωτοπόρα μυαλά της πατρίδας μας, το οργανωμένο κράτος το αντιμετώπιζε συχνά με αδιαφορία και απάθεια, αν όχι με εχθρότητα. Ενα σχολείο, που οι τοίχοι του έχουν ζήσει και αποτελούν μέρος της σύγχρονης ζωντανής ιστορίας της Αθήνας, της χώρας ολόκληρης.

Που μεγαλουργούσε στο υπέροχο κτίριο της οδού Αθηνάς, με τους μαθητές να αγωνίζονται να ακούσουν τους καθηγητές τους και αντίστροφα, καθώς οι φωνές τους σκεπάζονταν από τους δεκάδες επαγγελματίες πωλητές και τους χιλιάδες επισκέπτες που κατέκλυζαν καθημερινά την κεντρική αγορά. Που περπατούσαν για να πάνε στο σχολείο τους στα χρόνια της Κατοχής, μέσα από πτώματα ανθρώπων, ανάμεσά τους και παιδιά, θύματα του λιμού που επέβαλαν οι ναζί κατακτητές. Που είδαν το κτίριο του σχολείου τους να παραδίδεται στις φλόγες, θύμα και αυτό της ανελέητης εμφύλιας σύγκρουσης, στις 28 Δεκεμβρίου του 1944.
varvakeio-4
28 Δεκεμβρίου του 1944: Το κτίριο του σχολείου θα παραδοθεί στις φλόγες ως θύμα της ανελέητης εμφύλιας σύγκρουσης
«Οπου γη και πατρίς»
Ενα σημείο καμπής, καθώς από τότε το ελληνικό κράτος επιφύλαξε για το Βαρβάκειο τον ρόλο του νομάδα. Το μισοκατεστραμμένο κτίριο γκρεμίστηκε το 1950 και το μόνο που υπενθυμίζει την ύπαρξή του εκεί είναι μια μαρμάρινη πλάκα που τοποθετήθηκε επί δημαρχίας Καμίνη. Το δε σχολείο αναζητούσε στέγη από δω κι από κει, «όπου γη και πατρίς».

Σχολείο-μετανάστης στην ίδια του την πόλη. Πού να τα φανταζόταν αυτά ο Βαρβάκης; Του επέβαλαν να στεγαστεί σε ένα κτίριο της οδού Κωλέττη, δίπλα στην πλατεία Κάνιγγος, με τα μαθήματα, όμως, να γίνονται μετά το μεσημέρι, καθώς το πρωί φιλοξενούσε δύο Δημοτικά, το 35ο και το 37ο. Και μετά μεταφέρθηκε στο πρώην κτίριο της Γερμανικής Σχολής, στην Αραχώβης, απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, που αρχικά φιλοξενούσε το 5ο Γυμνάσιο Αρρένων.

Για να μετακομίσει σχεδόν 40 χρόνια μετά, το 1983, στο Ψυχικό, όπου και σήμερα είναι η έδρα του. Και αντί τα δύο αυτά κτίρια του κέντρου να γίνουν εκπαιδευτικά μουσεία, η Πολιτεία τα εγκατέλειψε. Το δε κτίριο της Αραχώβης, για χρόνια αποτέλεσε χώρο φιλοξενίας μεταναστών.

Κι όμως, το Βαρβάκειο παρέμεινε όρθιο. Παρά τη μεροληπτική, προκλητικά ενίοτε αδιάφορη αντιμετώπιση της στεγαστικής του υπόστασης. Κι ας είχε αναδείξει ολόκληρους πρωθυπουργούς στα δύσκολα χρόνια, της εμβέλειας ενός Νικολάου Πλαστήρα και ενός Αλέξανδρου Παπάγου, ουδέποτε γνώρισε ευνοϊκή μεταχείριση. Με τον δεύτερο πάντως, να ανοίγει τον δρόμο για την ίδρυση του Βαρβακείου Ιδρύματος το 1953.

Το Βαρβάκειο είχε αυτό το κάτι, το μικρόβιο της αριστείας που μεταδόθηκε από γενιά σε γενιά, πυρπολώντας τις ψυχές και τα «θέλω» των χιλιάδων τυχερών μαθητών του, και πολλών ακόμα που ήθελαν να φοιτήσουν σε αυτό, αλλά δεν τα κατάφεραν στις εξετάσεις. Εκατοντάδες υποψήφιοι για 120-160 θέσεις στις εισαγωγικές εξετάσεις. Ηθελαν να γίνουν οι ίδιοι άριστοι, να προσφέρουν στον εαυτό τους και τη χώρα τους, αλλά και να αποτελέσουν πρότυπα για τους άλλους, ώστε οι άριστοι να πολλαπλασιαστούν.

Οσο κι αν στις μέρες μας κάποιοι επιχείρησαν να ενοχοποιήσουν την έννοια και τις στοχεύσεις της αριστείας, δεν μπορεί να είναι τυχαίο ότι τα ελάχιστα Πρότυπα Σχολεία, στην ιστορική διαδρομή τους κατάφεραν να διαπλάσουν και να παραδώσουν στην υπηρεσία της Ελλάδας τους περισσότερους αρίστους, σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Με τη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή να μεγαλουργεί επί έναν και πλέον αιώνα και ιδιαίτερα στην εποχή που τα ιδιωτικά σχολεία δεν είχαν την αίγλη που έχουν σήμερα. Και δεν την είχαν, καθώς ήταν κοινή πεποίθηση ότι μόνο στο δημόσιο σχολείο μπορούσαν να μορφωθούν πράγματι οι νέοι, με τα Πρότυπα στην εμπροσθοφυλακή. Και τις συνθήκες να αλλάζουν άρδην στη συνέχεια, καθώς το κράτος αντί να επενδύσει στην άνοδο του επιπέδου των δημόσιων σχολείων και με βάση το επίπεδο των Προτύπων να συγκλίνουν, επέλεξε να καταργήσει τα τελευταία. Τη σύγκλιση δηλαδή, αλλά προς τα κάτω.
varvakeio-2
Η Βαρβάκειος Σχολή το 1867
«Μαχαιριά»
Η κατάργηση των Προτύπων Σχολείων στα μέσα της δεκαετίας του ΄80 ήταν μια μαχαιριά όχι μόνο στα ίδια, αλλά συνολικά στη δημόσια εκπαίδευση. Με το πρόσχημα ότι τα Πρότυπα εκπροσωπούν ελιτίστικες λογικές, συντέλεσε στην ισοπέδωση. Το Βαρβάκειο πράγματι συγκέντρωνε μια ελίτ, όχι όμως την οικονομική ή κοινωνική της Αθήνας, αλλά της μόρφωσης.

Της εκπαίδευσης και από τις δύο της όψεις, των καθηγητών και των μαθητών. Και μέσα σε αντίξοες συνθήκες. Σε εγκαταστάσεις άθλιες και με υλικοτεχνική υποδομή πενιχρή. Με μικρό προαύλιο, ούτε λόγος για αθλητικά γήπεδα ή αίθουσες γυμναστικής. Κι όμως, οι νεαροί Βαρβακειόπαιδες μάθαιναν μπάσκετ και βόλεϊ στην παιδική χαρά του Αγίου Νικολάου Πευκακίων στη Νεάπολη, ενώ ανέβαιναν αγόγγυστα, με τα πόδια, μεσημεριάτικα τον περιφερειακό του Λυκαβηττού μέχρι το ανοιχτό Θέατρο, για να παίξουν ποδόσφαιρο.

Κι όμως, από όλες τις γειτονιές της Αθήνας, από τα σπίτια τους, ξεκινούσαν χαράματα με τα λεωφορεία της γραμμής για το σχολείο τους στο κέντρο και επέστρεφαν νύχτα. Κάθε μέρα, έξι μέρες την εβδομάδα, 1.000 περίπου παιδιά ακολουθούσαν αυτούς τους ρυθμούς με μόνο κίνητρο τη δίψα για τη γνώση και τη μόρφωση που τους παρείχε το Βαρβάκειο.

Ολων των μαθητών η σύνδεση με το σχολείο τους έχει συνήθως ανεξίτηλα χαρακτηριστικά. Είναι ο κανόνας. Για τους Βαρβακειόπαιδες η σχέση αυτή είχε συνήθως εκκωφαντικές διαστάσεις. Μέχρι και ύμνο του Βαρβακείου υπέγραψε με την πένα του ο Αντώνης Σαμαράκης ως μαθητής (!) του σχολείου και μελοποίησε ο καθηγητής του της Μουσικής, Ιωάννης Μαργαζιώτης.

Οι πρωτιές
Και με το success story δεκαετιών να επιβεβαιώνεται με θηριώδη ποσοστά επιτυχιών στις εισαγωγικές εξετάσεις στα πανεπιστήμια, της τάξης του 96% και 97%, της απόλυτης επιβράβευσης. Με συνεχόμενες πρωτιές και συχνά περιστατικά όπου η μια γενιά αποφοίτων του Βαρβακείου υποδεχόταν ως καθηγητική ηγεσία την επόμενη στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα ως φοιτητές. Και την ίδια ιστορία να συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας. Οπου τουλάχιστον υπήρξε η επαναφορά των Προτύπων μετά το 2011, αρχικά των 6 ιστορικών, ενώ μετά ο θεσμός διευρύνθηκε. Δεν είναι τυχαίο ότι 9.454 παιδιά διεκδίκησαν χθες τις 1.794 θέσεις στα Πρότυπα Σχολεία της χώρας. Με μερικές δεκάδες εξ αυτών να αφορούν το Βαρβάκειο.

Η πολιτικοποίηση των δεκαετιών του ΄70 και του ΄80 εκφράστηκε έντονα μέσα από μαθητές του Βαρβάκειου. Προς τιμήν του ο Γεώργιος Ράλλης ως υπουργός Παιδείας εμπιστεύθηκε ως διευθύντρια στα δύσκολα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης την Πανώρια Ρέλια, την πρώτη γυναίκα σε αυτό το πόστο, παρά τις αντιδράσεις του συντηρητικού κατεστημένου για το δημοκρατικό παρελθόν της.

Οι μαθητές παροτρύνονταν εκείνα τα χρόνια από τους καθηγητές τους να εξερευνήσουν ό,τι είχε να προσφέρει το κέντρο της Αθήνας, από θέατρα μέχρι βιβλιοπωλεία και καφέ. Το Βαρβάκειο δεν εστίαζε μόνο στην επιστημονική γνώση, αλλά και στις τέχνες. Καθηγητές όπως ο Βασίλης Ασημομήτης ανέβασαν θεατρικές παραστάσεις την εποχή που η θεατρική παιδεία στα σχολεία ήταν ανύπαρκτη.
varvakeio-3
Η χορωδία του Βαρβακείου το 1933
Οι κόντρες
Ο ιστορικός -καλώς εννοούμενος- ανταγωνισμός ανάμεσα στα ελάχιστα Πρότυπα Σχολεία του περασμένου αιώνα, σε ό,τι αφορά το Βαρβάκειο εστιαζόταν μόνο στον… κακό εαυτό του. Γιατί αν το Πειραματικό εθεωρείτο το σχολείο των μελλοντικών πρωθυπουργών, με τους Ανδρέα Παπανδρέου, Κώστα Σημίτη και Κώστα Καραμανλή τον νεότερο, σε πρώτο πλάνο, και η Σχολή Αναβρύτων είχε στις τάξεις της κάποια στιγμή τον τότε διάδοχο Κωνσταντίνο, το Βαρβάκειο είχε να αντιπαρατάξει τον Νικόλαο Πλαστήρα, τον Αλέξανδρο Παπάγο, καθώς και έναν Πρόεδρο Δημοκρατίας, τον Κωνσταντίνο Τσάτσο.

Και μια πλειάδα πολιτικών πρώτης γραμμής που σημάδεψαν τη νεότερη πολιτική ιστορία του τόπου, όπως τους Ευάγγελο Αβέρωφ - Τοσίτσα, Γεράσιμο Αρσένη, Θεόδωρο Πάγκαλο, Ιωάννη Παλαιοκρασσά, Μιχάλη Παπαγιαννάκη, Γιάγκο Πεσμαζόγλου. Ή και νεότερους, όπως τους Νίκο Κωνσταντόπουλο, Αλέκο Αλαβάνο, Βασίλη Κοντογιαννόπουλο, Πάνο Παναγιωτόπουλο, Οθωνα Ηλιόπουλο.

Κυρίως όμως, ανθρώπους της επιστήμης, του πνεύματος και του πολιτισμού. Από τα θρανία του πέρασαν προσωπικότητες του διαμετρήματος ενός Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Γεωργίου Δροσίνη, Δημήτριου Μητρόπουλου, Ιωάννη Κονδυλάκη, Μανώλη Τριανταφυλλίδη, Αντώνη Σαμαράκη, Κωνσταντίνου Δοξιάδη, Δημήτριου Αιγινήτη, Κώστα Αξελού, Τίτου Πατρίκιου, Βαγγέλη Γκούφα, Φρέντυ Γερμανού και πολλών άλλων ακόμη. Ακόμη και ο Σύγχρονος Αγιος της Ορθοδόξου Εκκλησίας και Προστάτης της Βαρβακείου Σχολής, Αγιος Νεκτάριος, κατά κόσμον Αναστάσιος Κεφαλάς.

Αλλά και οι σύγχρονοι διαπρεπείς επιστήμονες Χρίστος Παπαδημητρίου, Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, με τον πρώτο να έχει και μεταπτυχιακό φοιτητή τον δεύτερο στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ ή οι επί σειρά ετών πρυτάνεις του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχάλης Σταθόπουλος και Αθανάσιος Δημόπουλος. Μέχρι και στον αθλητισμό, η παραγωγή του Βαρβάκειου έχει να επιδείξει αξιόλογα πρόσωπα, με νεότερο και γνωστότερο όλων τον ευρωπαϊκό πρωταθλητή, ως προπονητής του μπασκετικού Ολυμπιακού, Γιώργο Μπαρτζώκα.

Εθνικός ευεργέτης
Ο Βαρβάκης λίγο πριν τον θάνατό του αναγνωρίστηκε ως εθνικός ευεργέτης. Με τη συνολική διαθήκη του άφησε στο κράτος 700.000 ρούβλια για την ίδρυση του σχολείου, εκ των οποίων όριζε όπως 100.000 χρησιμοποιηθούν για την ανέγερση του κτιρίου, 40.000 για την αγορά βιβλίων και οργάνων, 10.000 για την προμήθεια επίπλων και τα υπόλοιπα 550.000 ρούβλια να κατατεθούν σε «Βασιλικό Μπάνκο» και από τους τόκους να μισθοδοτούνται οι διδάσκαλοι και να πληρώνεται κάθε άλλη ανάγκη του σχολείου. Αν ήξερε τις περιπέτειες που θα ακολουθούσαν, ίσως να αποφάσιζε αλλιώς.

Με βασιλικό διάταγμα του 1856 καθορίστηκε ως χώρος ένα οικόπεδο στο κέντρο της Αθήνας που οριζόταν από τις οδούς Αθηνάς - Αρμοδίου - Σωκράτους - Αριστογείτονος, το οποίο έπειτα από κάποιες απαλλοτριώσεις, πλέον έγινε ιδιοκτησία του Κληροδοτήματος Βαρβάκη. Η ανέγερση του κτιρίου έγινε με σχέδια και επίβλεψη του Αθηναίου αρχιτέκτονα Παναγή Κάλκου, από τους κορυφαίους της εποχής. Εργα του είναι επίσης το Αρχαιολογικό Μουσείο και το Δημαρχείο.

Το 1857 μπήκε ο θεμέλιος λίθος και το 1860 ολοκληρώθηκε η ανέγερση του κτιρίου. Αντιπροσωπευτικός τύπος της πρώιμης περιόδου του Αθηναϊκού Νεοκλασικισμού, αυστηρής μορφής, με μόνο πλαστικό στοιχείο το πρόπυλο ιωνικού ρυθμού στην πλευρά της κεντρικής εισόδου. Είχε δύο ορόφους, πολλά μεγάλα παράθυρα και ένα υπόγειο. Στη μετόπη του πρόπυλου χαράχθηκε η επιγραφή «ΒΑΡΒΑΚΕΙΟΝ ΛΥΚΕΙΟΝ».

Το κτίριο αποτέλεσε κόσμημα για την πρωτεύουσα των 50.000 κατοίκων, που το ονόμαζαν «Το Βαρβάκειο». Η μεγάλη αίθουσά του, λόγω έλλειψης άλλων κτιρίων στην τότε πρωτεύουσα, χρησιμοποιήθηκε για σημαντικές δικαστικές υποθέσεις της εποχής, όπως για τη ληστεία στο Δήλεσι το 1870, των κατηγορηθέντων για απόπειρα δολοφονίας κατά του βασιλιά Γεωργίου του Α΄, όπως και του Κώστα Γερακάρη, που δολοφόνησε το 1905 τον πρωθυπουργό Δηλιγιάννη.

Μετά τα πρώτα 80 δύσκολα χρόνια (1864-1944) και αφού στη λειτουργία του Βαρβακείου εισήχθη επί Ελευθερίου Βενιζέλου ο θεσμός του Διδασκαλείου Μέσης Εκπαίδευσης, ο πρόδρομος της σημερινής μεταπτυχιακής επιμόρφωσης των καθηγητών και ενώ ένα ξεχωριστό τμήμα του Βαρβακείου αναπτύσσεται ως το πρώτο Πρακτικό Λύκειο της Ελλάδας, σε κτίριο επί της οδού Βουλής, ακολούθησαν οι στεγαστικές και όχι μόνο περιπέτειες της περιόδου 1944-1983 και η εποχή του Ψυχικού, από το 1983 έως και σήμερα, και αφού λίγο νωρίτερα (1978) το σχολείο άνοιξε τις πύλες του, επιτέλους, και για τα κορίτσια.

Το σχολείο-φάντασμα
Υπάρχει όμως και άλλη μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Ενα μικρό δάσος στην Κηφισιά, κοντά στο Κεφαλάρι και προς την πλευρά των Μελισσίων, κρύβει στα σπλάγχνα του έναν τσιμεντένιο όγκο και μαζί του και ένα σπουδαίο μυστικό. Πρόκειται για το κουφάρι ενός κτιρίου που ρημάζει εδώ και μισό αιώνα. Και που επρόκειτο να στεγάσει τη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή. Ενα κτίριο, που το παρελθόν και η σημερινή του εικόνα συνιστούν την επιτομή των αβελτηριών του ελληνικού κράτους που δρομολογεί πορείες στο κενό. Χωρίς να πιστεύει σε κάποιο όραμα και να υπηρετεί ένα συγκεκριμένο σχέδιο για την υλοποίησή του.
varvakeio-5
Το κτίριο-φάντασμα στο Αλσος Κεφαλαρίου
Για την ιστορία και μόνο, η έκταση 30,677 στρεμμάτων, που περικλείεται ανάμεσα στις οδούς Καραϊσκάκη - Ρόδου - Πεύκων και Ισμήνης παραχωρήθηκε για την ανέγερση του κτιρίου του σχολείου το 1974, αμέσως μετά την πτώση της χούντας, στις 29 Ιουλίου, με μία από τις πρώτες αποφάσεις της κυβέρνησης εθνικής ενότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Οι εργασίες άργησαν να ξεκινήσουν, παρά την άοκνη στήριξη του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τσάτσου. Γιατί έπρεπε να υπάρξει ειδική πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου για την επέκταση του ρυμοτομικού σχεδίου της Κηφισιάς, κάτι που δρομολογήθηκε μόλις τον Ιούλιο του 1979. Απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει οικοδόμηση μέσα στη δασική έκταση του κτιρίου του σχολείου.
varvakeio-6
Η απόφαση που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ για την ανέγερσή του που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ
Το σχέδιο, στη μακέτα τουλάχιστον, ήταν αξιοζήλευτο, παρέπεμπε, χωρίς υπερβολή, σε κτιριακό συγκρότημα του επόμενου αιώνα. Κάτι που διαπιστώνει άλλωστε και σήμερα όποιος το αντικρίσει. Τετράπλευρο, με μια εξέχουσα πλευρά, με τις εργασίες να έχουν φτάσει μέχρι τα μπετά. Ο Γεώργιος Ράλλης ως πρωθυπουργός θεμελίωσε το έργο, με προϋπολογισμό 268 εκατομμύρια δραχμές τότε. Η αγορά του οικοπέδου είχε πραγματοποιηθεί από το Βαρβάκειο Ιδρυμα με χρήματα που είχε εισπράξει από τον Δήμο Αθηναίων για την αγορά του κτιρίου της οδού Αθηνάς και του οικοπέδου του.

Ομως, μια μεγάλη δασική πυρκαγιά το καλοκαίρι του 1981, που απείλησε και τον αστικό ιστό στην περιοχή, οδήγησε σε διακοπή των εργασιών. Ουδέν μονιμότερο του προσωρινού, η αναστολή των εργασιών παρατάθηκε μολονότι στη γύρω περιοχή οι ανεγέρσεις συνεχίστηκαν κανονικά.

Αναδιφώντας την ιστορία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, διαπιστώνουμε ότι πριν από όλες ανεξαιρέτως τις μεγάλες στιγμές της υπήρχε μια έκθεση που αναδείκνυε την ανάγκη των μεγάλων αλλαγών που ακολουθούσαν. Της ίδιας της ίδρυσης της ΕΟΚ προηγήθηκε η έκθεση Σπάακ, το σχέδιο Λευκής Βίβλου του λόρδου Κόφιλντ αποτέλεσε τη βάση των αποφάσεων για την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς, ενώ οι εκθέσεις Πάντοα-Σκιόπα και Ντελόρ αποτέλεσαν τον προάγγελο της θεσμοθέτησης της ΟΝΕ. Δεν ισχύει βέβαια υποχρεωτικά και το αντίστροφο, δηλαδή ότι όλες οι εκθέσεις οδήγησαν και σε μεγάλες αλλαγές. Έτσι, για παράδειγμα, η έκθεση Μακ Ντούγκαλ που ήδη το 1974 πρότεινε να ανέλθει ο προϋπολογισμός της ΕΟΚ στο 5% του κοινοτικού ΑΕΠ μάταια περιμένει ακόμη, πενήντα χρόνια μετά, να εισακουστεί η πρότασή της.

Πολλά όμως δείχνουν ότι η έκθεση του Ενρίκο Λέττα για τη μεταρρύθμιση της ενιαίας αγοράς , που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και δημοσιεύθηκε χθες, μάλλον στην πρώτη κατηγορία των παραπάνω εκθέσεων πρέπει να καταταγεί. Και τούτο επειδή προκύπτει όχι ως πρωτοβουλία κάποιων εμπνευσμένων ανθρώπων ή κύκλων αλλά ως «ώριμο τέκνο» των ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων. ‘Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στην αρχή της έκθεσης « Η Ενιαία Αγορά γεννήθηκε σε έναν μικρότερο κόσμο».

Τολμηρές και μερικές φορές ρηξικέλευθες οι προτάσεις της έκθεσης των Ιταλού πρώην πρωθυπουργού. Ο πυρήνας της έκθεσής του, που συνοψίζεται και στον τίτλο της, είναι ότι η ενιαία αγορά πρέπει να μετατραπεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από αγορά. Έτσι, η έκθεση δεν περιορίζεται στενά σε απόψεις για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αλλά επεκτείνεται σε προτάσεις για τα περισσότερα από τα πεδία δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρχίζοντας από την ανάγκη θέσπισης μιας «πέμπτης» ελευθερίας, δηλαδή την προσθήκη της Έρευνας, Καινοτομίας και Εκπαίδευσης στον πυρήνα της εσωτερικής αγοράς, η έκθεση προχωρά στην αναζήτηση τρόπων χρηματοδότησης των στρατηγικών στόχων της Ένωσης και ακολούθως περνά στην ανάγκη διεύρυνσης της ενιαίας αγοράς στους τομείς των Τηλεπικοινωνιών, της Ενέργειας, της αμυντικής βιομηχανίας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Σημαντικό μερίδιο στην προτεινόμενη νέα μορφή της ενιαίας αγοράς έχει η οικονομική και κοινωνική συνοχή, στην οποία προσδίδει όμως ένα νέο διευρυμένο περιεχόμενο και την εντάσσει στο γενικό πλαίσιο της ελευθερίας του ευρωπαίου πολίτη να παραμένει στον τόπο του, συμπληρωματικά και όχι αντιθετικά προς τις υφιστάμενες τέσσερις ελευθερίες διακίνησης ανθρώπων, αγαθών, κεφαλαίων και υπηρεσιών.

Η αγωνία για τις στρεβλώσεις ανταγωνισμού που προκαλούν οι κρατικές ενισχύσεις των οικονομικά ισχυρών κρατών προς τις επιχειρήσεις τους οδηγεί την έκθεση σε ρηξικέλευθες, αν όχι και επαναστατικές, προτάσεις υποκατάστασης μέρους των κρατικών ενισχύσεων από ευρωπαϊκές, οι οποίες θα χρηματοδοτούνται από μέρος των σημερινών δαπανών κρατικών ενισχύσεων των κρατών-μελών. Πρόκειται για μια πρόταση η οποία, αν γίνει αποδεκτή, θα σηματοδοτήσει την αρχή μιας νέας εποχής στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Η άλλη, επίσης ρηξικέλευθη, πρόταση αφορά την ανάγκη ουσιαστικής υποστήριξης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας με πόρους από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), ενώ δεν κρύβεται η συμπάθεια των συντακτών της έκθεσης για ένα ευρω-ομόλογο ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανίας. Τονίζεται δε η ανάγκη υποστήριξης γενικότερα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της επιδίωξης της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ « ενισχύοντας θέσεις εργασίας και βιομηχανίες στην Ευρώπη, αντί να χρηματοδοτούμε εταίρους ή και ανταγωνιστές» όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ενρίκο Λέττα. Για τον σκοπό αυτό προτείνει έξυπνους συνδυασμούς κρατικής και ιδιωτικής χρηματοδότησης, με κύριο στόχο την προσέλκυση πράσινων και ψηφιακών επενδύσεων.

Οι προτάσεις δεν σταματούν βεβαίως εδώ. Η έκθεση είναι γεμάτη από καινοτόμες και ενίοτε επαναστατικές προτάσεις. Η εφαρμογή των περισσοτέρων – αν όχι όλων – εξ αυτών φαίνεται να είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ενωμένης Ευρώπης, την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της στο νέο γεωπολιτικό σκηνικό και, εν τέλει, την οικονομική και πολιτισμική επιβίωσή της. Δεν γνωρίζουμε, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, ποια τύχη θα επιφυλάξει στις προτάσεις αυτές το εν εξελίξει Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ίσως οι επί θύραις ευρωεκλογές δεν ενθαρρύνουν τους 27 να λάβουν τώρα τέτοιου μεγέθους αποφάσεις.

Αλλά αμέσως μετά τις ευρωεκλογές, και υπό την προϋπόθεση μη δυσάρεστων εκπλήξεων από το αποτέλεσμά τους, όλα πρέπει να θεωρούνται ανοιχτά. Το βέβαιον πάντως πρέπει να είναι ότι η έκθεση Λέττα δεν συντάχθηκε για να μπει σε κάποια συρτάρια των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Αν μάλιστα συνδυασθεί και με την αναμενόμενη έκθεση Ντράγκι, επίσης τολμηρή όπως διαφαίνεται, μπορεί βάσιμα να υποστηριχθεί ότι η ενωμένη Ευρώπη, έστω και πειθαναγκαζόμενη, βρίσκεται σε περίοδο επώασης σημαντικών αλλαγών, ενδεχομένως ανάλογη προς τις περιόδους που προηγήθηκαν των μεγάλων στιγμών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Παρά τις επί μέρους – και πολλές φορές δικαιολογημένες – γκρίνιες, φαίνεται ότι η Ευρώπη κινείται και πάλι. Υπό την προϋπόθεση ότι θα τη βοηθήσουν και οι ψηφοφόροι του Ιουνίου.

BESA: The Gaza Terror Offensive – 9 March – 14 April 2024, By Dr. Eado Hecht

THIS ARTICLE WILL BE REGULARLY UPDATED.
THE MOST RECENT UPDATES WILL BE AT THE TOP.

BESA Center Perspectives Paper No. 2,215, 14 April 2024

We cannot always prevent the murder of workers in an orchard or sleeping families, but we can set a high price for our blood. A price too high for the Arab settlement, the Arab army and the Arab government to pay. … [Retaliation operations] are not for vengeance. It is an act of punishment and warning, that if that state does not control its population and does not prevent them attacking us – the Israeli forces will cause havoc in its land.

IDF Chief of Staff Moshe Dayan,

Lecture to IDF officers: “Retaliation Operations as a Means of Ensuring Peace”, July 1955

(Published in IDF monthly journal Skira Hodsheet, August 1955). 

WHAT HAS HAPPENED?

Israel – Iran:

Over the past six weeks there has been an escalation in Israeli air strikes against Iranian, Hezbollah, and other pro-Iranian militia locations in Syria. The most powerful strike, on 1 April, killed the commander, the deputy commander, and several staff members of the Iranian Revolutionary Guard force coordinating the actions of all the allied and proxy Iranian forces operating against Israel. These are the highest-ranking Iranian officers to have been killed since the 2020 assassination by the US of Qassem Soleimani, who was chief of the Iranian al-Quds organization and responsible for all Iranian operations outside Iran aimed at the US, Israel, and pro-western Arab states. The targets of the 1 April strike were convening in a building adjacent to the Iranian embassy in Damascus. The Iranians claim the building was in fact a consulate, so Israel placed its embassies across the world on alert for a tit-for-tat retaliation.

During the night of 13-14 April, after two weeks of threats, the Iranians retaliated with their first-ever direct attack from Iranian territory into Israel. The operation is called “The True Promise.” According to Israeli officials, Iran launched a barrage containing 185 explosive drones (nicknamed “suicide-drones”), 36 cruise missiles, and at least 110 ballistic missiles. In addition to the direct Iranian action, their various allies and proxies – the Houthis in Yemen, Iraqi Hezbollah forces in Iraq and Syria, and the Lebanese Hezbollah – also fired at Israel.

The attack appeared to involve four waves of launches: two of explosive drones, then the cruise missiles and then the ballistic missiles. The wave sequence, which closely resembles the tactic used by Russia in its strikes on Ukraine, was intended to do two things:

  • First, to deliver the different weapons so their arrival at their targets would be either simultaneous or with only short intervals between them. Each weapon flies at a different speed (drones are the slowest and ballistic missiles the fastest). They may have been flown on different routes to achieve near-concurrent arrival timing.
  • Secondly, to inundate Israel’s anti-rocket/missile defenses; compel it to use up its stores of ready-to-launch interceptor missiles to combat the first, less powerful drones (40-50 kilograms of explosive each) just prior to the arrival of the heavier explosive-payload-carrying missiles (depending on the model, they range from a few hundred to 1,200 kilograms each); and deprive Israel of sufficient time to reload the interceptor batteries before the latter arrived.

To reach Israel from Iran, the drones and missiles flew over Iraq, with some then proceeding through Syria and others through Jordan. Another possible route was over Saudi Arabia, then over southern Jordan or northeastern Egypt, but there have as yet been no reports suggesting the Iranians used this route.

Probable Flight Routes

Israeli defenses contain five layers:

  • The best known is the Iron Dome system, which is optimized to intercept low-flying rockets and certain types of drones. A new variant called the Sea Dome, which is mounted on a ship, was used for the first time a few days ago to defend against drones or missiles launched from Yemen towards the Israeli southern port of Eilat. They participated again during the April 13-14 attack.
  • The Magic Wand system, which works against medium-altitude rockets and missiles. This system first became operational a couple of years ago.
  • The Arrow system, which works against high-altitude missiles. This is the most veteran of Israel’s systems.
  • A new variant of the Arrow system that works against exo-atmospheric missiles.
  • To combat drones, Israel uses fighter aircraft and attack helicopters. Drones are essentially small unmanned aircraft, so shooting them down with other aircraft is a fairly similar process to ordinary air combat. That said, drones are smaller and therefore harder to detect. They are also slower, which requires faster responses by the pilots who must avoid overtaking them before shooting them down. (To stay airborne, aircraft need to maintain a minimum speed, and fighter jets have a higher minimum speed than drones. This is easier for helicopters, but they don’t carry radar and so must conduct visual detection, which is almost impossible at night.) On the other hand, current models cannot conduct evasive maneuvers to throw off the aim of the attacking aircraft.

During the attack of April 13-14, a sixth layer of defense was created by other states supporting Israel. The American and British air forces participated in defending Israel by intercepting drones in Iraqi air space and in eastern Syria. According to reports, they employed fighter aircraft, which suggests that they participated in shooting down drones. French “capabilities” (whatever that means) also participated in defending Israel, and the IDF spokesperson said other unspecified countries participated as well.

Some of the Houthi launches may have been intercepted by American and British warships in the Red Sea firing anti-missile interceptor missiles, which they have been doing for the past few months (perhaps the reference to the French is also in this area?). Jordanian air defenses also reported intercepting a number of drones and/or missiles, and Jordan reportedly allowed Israeli aircraft to enter its airspace to conduct interceptions. It is possible that some of the longer-range Israeli interceptor missiles also overflew Jordan. Israeli aircraft also entered southern Syria to intercept incoming drones before they reached Israeli territory.

The final stage of Israel’s defense was its anti-rocket/missile systems. Apparently, the vast majority of the drones and missiles flying towards and into Israel were shot down. Only a handful landed inside Israeli territory – inside an air force base in southern Israel (causing minimal damage and apparently ineffective, as the base continues to operate as usual). The Iranians claim the air force base was the one from which the Israeli aircraft that attacked their commanders in Damascus took off.

A ten-year-old Israeli Bedouin child living in southern Israel was seriously wounded when fragments hit her head (it is not yet clear if they were fragments from a successful interception or a drone or missile explosion on the ground). There is also a report from Jordan that three civilians were killed and several others wounded by fragments from destroyed drones or missiles falling to the ground. Other interceptions occurred over northern Lebanon with no casualties reported.

According to photographs posted on social media in Iraq, at least one Iranian missile fell inside the Iraqi capital, Baghdad, and others in northern Iraq.

The Biden administration is reportedly pressuring Israel NOT to respond to the Iranian attack.

In Israel the current debate is whether to respond relative to the size of the Iranian attack, or, given its general failure, only relative to its miniscule achievements.

In Iran the leadership is crowing about a huge success. It is claiming that the attack achieved its purpose and says Iran will now desist unless Israel retaliates.

Billboard in Palestine Square in Tehran: A message to Israel, the caption in Hebrew – The Next Mistake Will Be the End of Your Fake Country

Forgotten because of the missile attack is the incident of the Iranian military’s hijacking of a container ship because it belongs to a company partially owned by an Israeli. This is not the first such attack – over the past few years, oil-carrying ships have been targeted for hijacking or explosive-drone attack by the Iranians – but it is apparently the first Iranian attack on a ship carrying shipping containers rather than oil.reluctance to shoot at ambulances.

 

 

 
 

Ιωάννης ΚασσωτάκηςΣύστημα Αεροπορικού Ελέγχου (ΣΑΕ) είναι το στρατιωτικό δίκτυο Radar και Κέντρων Ελέγχου με το οποίο η Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) εξασφαλίζει τον έλεγχο του Εθνικού Εναερίου Χώρου (ΕΕΧ) αλλά και την επιτήρηση της Περιοχής Ελέγχου Πτήσεων-FIR (Flight Information Region) της χώρας.

 

Το ΣΑΕ είναι το «στρατιωτικό» αντίστοιχο του «πολιτικού» Συστήματος Ελέγχου Εναερίου Κυκλοφορίας (Air Traffic Control – ATC) με το οποίο η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) ρυθμίζει τις πτήσεις των πολιτικών αεροσκαφών και εξασφαλίζει την ασφάλεια των πτήσεων. 

Είναι φανερό ότι το «στρατιωτικό» ΣΑΕ και το «πολιτικό» ATC έχουν αλληλοσυμπληρωμένους ρόλους και για αυτό τον λόγο σε πολλές χώρες τα χρησιμοποιούμενα τεχνικά μέσα (Radar) συνεκμεταλεύονται και από τους δύο φορείς. Στην περίπτωση όμως της Ελλάδας, η ΠΑ και η ΥΠΑ έχουν ανεξάρτητα δίκτυα radar και Κέντρα Ελέγχου, ενώ η συνεργασία τους διαχρονικά περιοριζόταν πρωτίστως στην παροχή πληροφοριών αναγνώρισης (σχέδια πτήσεων) και δευτερευόντως στην ανταλλαγή της εικόνας Radar. 

Λόγω της αποστολής τους, τα Radar του ΣΑΕ βρίσκονται σε διαρκή-24ωρη λειτουργία, όμως σε περιόδους κρίσεων, πολέμου ή ασκήσεων διασυνδέονται κατά περίπτωση στο ΣΑΕ μέσω ζεύξεων (Tactical Datalinks) και τακτικά συστήματα Radar οπλικών συστημάτων (π.χ. αντιαεροπορικών πυραύλων), πλοίων του ΠΝ, αεροσκαφών επιτήρησης (AWACS) κλπ., τα οποία ενεργοποιούνται για τις ανάγκες των επιχειρήσεων. 

Ιστορική αναδρομή 

Το ΝΑΤΟικό ξεκίνημα 

Αν και συστήματα Radar άρχισαν να εγκαθίστανται στον Ελλαδικό χώρο ήδη από τις αρχές δεκαετίας του ’50, το ΣΑΕ ως ολοκληρωμένο σύστημα άρχισε ουσιαστικά να υφίσταται από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης του δικτύου Έγκαιρης Προειδοποίησης (Early Warning-EW) του ΝΑΤΟ, το οποίο περιλάμβανε περί τους 70 σταθμούς Radar EW με επικαλυπτόμενες εμβέλειες: από την Βορ. Νορβηγία μέχρι την Ανατ. Τουρκία. Τότε, εγκαταστάθηκαν από το ΝΑΤΟ, στην Ηπειρωτική Ελλάδα και Κρήτη, εννέα σταθμοί Radar EW: 1η – 4η ΜΚΣΕ και 1η – 5η ΜΣΕΠ, οι οποίοι είχαν επικαλυπτόμενη εμβέλεια με αντίστοιχα EW Radar του ΝΑΤΟ στην Ιταλία και την Τουρκία. 

Οι κυριότεροι τύποι Radar που εγκαταστάθηκαν ήταν RV-377 και FPS-8/88 (Εικόνα 1), τα οποία ήταν 2D-Two Dimension (δηλ. δεν έδιναν το ύψος του στόχου, αλλά μόνο διόπτευση και απόσταση) και για αυτό συμπληρώνονταν από ένα ή δύο συνεγκατεστημένα Radar Ύψους τύπου FPS-6 ή S-244 ή S-269, τα οποία μπορούσαν να παρέχουν το ύψος για έναν μόνο επιλεγμένο στόχο κάθε φορά. Λόγω της τεχνικής αδυναμίας μετάδοσης της αεροπορικής εικόνας, οι Σταθμοί EW διέθεταν τοπική αίθουσα ελέγχου με Ελεγκτές Αεράμυνας (ΕΑ). Αργότερα, την δεκαετία του ’70, η εξέλιξη της τεχνολογίας επέτρεψε την ψηφιοποίηση και μετάδοση της αεροπορικής εικόνας σε Κέντρα Επιχειρήσεων (ΚΕ) οδηγώντας στην δημιουργία του NADGE (NATO Air-Defense Ground Environment).


Image 1Εικόνα 1: Radar Έγκαιρης Προειδοποίησης 2D (1st Gen) τύπου FPS-88 (Πηγή: Radar Tutorial.eu) 

Είναι προφανές ότι όσον αφορά την κάλυψη του εναερίου χώρου του Ανατολικού Αιγαίου, τα Radar του ΣΑΕ που ήταν εγκατεστημένα σε κορυφές της Ηπειρωτικής Ελλάδας και της Κρήτης είχαν δυνατότητα αποκάλυψης στόχων μόνο σε μεγάλα ύψη (>10 Kf) λόγω της καμπυλότητας της γης. Αυτό φυσικά δεν απασχολούσε επιχειρησιακά το ΝΑΤΟ καθώς η κάλυψη των χαμηλών υψών συμπληρωνόταν από τα αντίστοιχα Νατοϊκά Radar στα τουρκικά παράλια. 

Η εθνική επέκταση 

Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 είχε αρχίσει η ψύχρανση των ελληνοτουρκικών σχέσεων εντός του ΝΑΤΟ, με κύρια αιτία το Κυπριακό, η οποία άρχισε να εκδηλώνεται ως αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Ανατολικό Αιγαίο με παραβιάσεις του ΕΕΧ και των κανόνων του FIR Αθηνών από τουρκικά αεροσκάφη. Το πρόβλημα της αδυναμίας κάλυψης των χαμηλών υψών στο ανατολικό Αιγαίο άρχισε να προβληματίζει την ΠΑ με αποτέλεσμα να αποφασίσει την συμπλήρωση του Νατοϊκού ΣΑΕ με έναν «εθνικό» βραχίονα αποτελούμενο από κατάλληλα τοποθετημένα εθνικά Radar. 

Έτσι, στις αρχές της δεκαετίας του ’70 η ΠΑ προχώρησε με εθνικούς πόρους στην προμήθεια δύο (2) υπερσύγχρονων για την εποχή Radar τύπου TPS-43 της Westinghouse (Εικόνα 2), τα οποία είχαν δυνατότητα 3D (3-Dimension), δηλαδή παρείχαν ταυτόχρονα το ύψος όλων των στόχων της αεροπορικής εικόνας. Τα συστήματα αυτά εγκαταστάθηκαν στο μέσον του Αιγαίου στις νέο-ιδρυθείσες 6η και 7η ΜΣΕΠ σε Μύκονο και Σκύρο αντίστοιχα. Παράλληλα, διασυνδέθηκαν ψηφιακά στα εθνικά Κέντρα Επιχειρήσεων της Λάρισας (1ο ΑΚΕΠ) και Ριτσώνας Βοιωτίας (2ο ΑΚΕΠ) μέσω του εθνικού δικτύου HADGE (Hellenic Air-Defense Ground Environment) , το οποίο προηγήθηκε του ΝΑΤΟικού NADGE, πραγματοποιώντας ένα τεχνολογικό άλμα στις ικανότητες του ΣΑΕ, ιδιαίτερα στον χώρο του Αιγαίου.


Image 2Εικόνα 2: Τακτικό Radar-Αεράμυνας 3D (2nd Gen) τύπου TPS-43 (Πηγή: Wikipedia) 

Στην συνέχεια, στα τέλη της δεκαετίας του ’70 , η ΠΑ προχώρησε επιπλέον στην προμήθεια από την Γερμανική Siemens έξι κινητών Radar 2D μέσης εμβέλειας τύπου MPDR-90Ε τα οποία τοποθετήθηκαν στους νέο-ϊδρυθέντες Σταθμούς Αναφοράς (ΣΑ) 1ο – 6ο ΣΑ στο Ανατολικό Αιγαίο, από την Αλεξ/πολη ως την Ρόδο. Παρόλο που τα radar των ΣΑ δεν είχαν την μεγάλη εμβέλεια και τις 3D δυνατότητες των TPS-43, εντούτοις είχαν την δυνατότητα να επιτηρούν τον εναέριο χώρο χαμηλά πάνω από τα προκεχωρημένα τουρκικά αεροδρόμια της Μ.Ασίας και να παρέχουν έγκαιρη προειδοποίηση καθώς και αποκάλυψη στόχων στο Ανατ. Αιγαίο ήδη από το επίπεδο της θάλασσας. 

Τέλος, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, μετά την ενοποίηση της Γερμανίας, η ΠΑ έλαβε ως πλεονάζον υλικό από τη Γερμανία πέντε επιπλέον radar MPDR-90Ε και ένα TPS-43, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε δευτερεύοντες ρόλους ως συμπληρωματικά-Gapfiller (π.χ. στην Κάρπαθο) , ως εφεδρικά, καθώς και για την εκπαίδευση τεχνικών και Ελεγκτών Αεράμυνας. 

Η Αναβάθμιση και τεχνολογική υπεροχή 

Ήδη από την δεκαετία του ’80, οι επιτελείς του ΝΑΤΟ μελετούσαν την ανάγκη αντικατάστασης των ΝΑΤΟικων ΕW 2D-Radars της δεκαετίας του ’60 με Σύγχρονα 3D-Radar νέας τεχνολογίας καθώς και την αναβάθμιση του ψηφιακού δικτύου ανταλλαγής αεροπορικής εικόνας (NADGE). Έτσι, τη δεκαετία του ’90 το ΝΑΤΟ αντικατέστησε το σύνολο των αρχικών EW Radars με νέα σύγχρονα 3D Radar τεχνολογίας Phased Array. Οι βασικοί τύποι Radar που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα στις ΝΑΤΟικές ΜΚΣΕ και ΜΣΕΠ ήταν τα RSRP της Hughes και S-743D της Marconi (Εικόνα 3). Αντίστοιχα, το δίκτυο ανταλλαγής αεροπορικής εικόνας του NADGE εκσυγχρονίστηκε με νέους υπολογιστές και νέες ψηφιακές κονσόλες αεράμυνας αρχικά σε NAEGIS (τέλη δεκαετίας ’80)και αργότερα σε MASE (αρχές δεκαετίας ’00).


Image 3Εικόνα 3: Phased Array Radar Ελέγχου-Αεράμυνας 3D (3rd Gen) τύπου S-743D (Πηγή: Radar Tutorial.eu) 

Παράλληλα, η ΠΑ δεν έμεινε αδρανής και προχώρησε σε πλήρη εκσυγχρονισμό και επέκταση του εθνικού βραχίονα του ΣΑE με την σταδιακή προμήθεια (από τα τέλη του ’90 μέχρι τα μέσα του ’00) πέντε σύγχρονων τακτικών 3D-Radar τύπου AR-327 της BAe Systems, τα οποία αντικατέστησαν τα τρία (2+1) TPS-43, ενώ τα υπόλοιπα δύο εγκαταστάθηκαν σε Λήμνο και Ρόδο. Παράλληλα, στα τέλη της δεκαετίας του ’90 η ΠΑ προμηθεύτηκε την τελευταία έκδοση του 3D-Radar τύπου S-743D της Marconi (παρόμοιο με τα αντίστοιχα ΝΑΤΟικά S-743D), το οποίο εγκαταστάθηκε στο Πήλιο (9η ΜΣΕΠ, πρώην 2η ΜΚΣΕ), η οποία στη νέα δομή του ΝΑΤΟ μετέπεσε από τον NATOικό βραχίονα του ΣΑΕ στον εθνικό. Την ίδια περίοδο, η ΠΑ προμηθεύτηκε επίσης ένα ακόμη υπερσύγχρονο τακτικό/κινητό 3D-Radar τύπου TPS-70 της Westinghouse. Τέλος, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’00 , η ΠΑ προχώρησε σε εκτεταμένη αναβάθμιση/εκσυγχρονισμό του συνόλου των Radar MPDR-90 των ΣΑ από την Γερμανική EADS. Με τις παραπάνω προσθήκες και εκσυγχρονισμούς στον εθνικό βραχίονα του ΣΑΕ η ΠΑ κατάφερε ουσιαστικά να «κλειδώσει» όλο το Αιγαίο αποκτώντας λεπτομερή και αξιόπιστη αεροπορική εικόνα ακόμα και σε χαμηλά ύψη σχεδόν μέχρι τα όρια του κυπριακού FIR. 

Είναι γεγονός, ότι στα μέσα της δεκαετίας του ’00, η ΠΑ διέθετε πλήρως ανεπτυγμένο και λειτουργικό το πλέον τεχνολογικά εξελιγμένο και επιχειρησιακά αρτιότερο ΣΑΕ στο ΝΑΤΟ, το οποίο σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη ανάπτυξη της επίγειας αεράμυνας με σύγχρονα πυραυλικά συστήματα τύπου Patriot ολοκλήρωνε στον χώρο του Αιγαίου ένα περιβάλλον επιχειρησιακής αποτροπής. 

Η Στασιμότητα 

Όπως έχει γίνει φανερό, για περίπου 40 χρόνια από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 μέχρι τα μέσα του ’00, η ΠΑ αναγνωρίζοντας ότι το μείζον πρόβλημα ασφάλειας της χώρας επικεντρώνεται στην αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας στον ΕΕΧ και τον σεβασμό των κανόνων του FIR φρόντισε με συνέπεια την ανάπτυξη και διαρκή βελτίωση του εθνικού βραχίονα του ΣΑΕ με προσανατολισμό το Αν. Αιγαίο και την Κύπρο. 

Τα τελευταία νέα Radar του ΣΑΕ που εγκαταστάθηκαν στον ελλαδικό χώρο ήταν το ΝΑΤΟικό RAT-31 στην 4ηΜΣΕΠ (Λευκάδα) και το 5ο εθνικό AR-327 στην Ρόδο, αμφότερα περί τα μέσα της δεκαετίας του ’00. Έκτοτε, το ΝΑΤΟ συνεχίζει να εφαρμόζει περιοδικές αναβαθμίσεις στα επτά Radar του Νατοϊκού βραχίονα του ΣΑΕ, με την αντικατάσταση υπο-συγκροτημάτων τους που αντιμετωπίζουν προβλήματα παλαιότητας (obsolesence), ενώ προς το παρόν τα ΝΑΤΟικά σχέδια δεν προβλέπουν επένδυση για την αντικατάσταση των NATOικών Radar καθώς αυτή η αρμοδιότητα έχει πλέον περιέλθει στα κράτη μέλη (Host Nations). 

Όσον αφορά τον εθνικό βραχίονα του ΣΑΕ, μετά την περίοδο ακμής στα μέσα του ’00 ακολούθησαν δύο γεγονότα τα οποία επηρέασαν πολύ αρνητικά την εξέλιξή του: 

    • Η αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου για τις Συμβάσεις Αμυντικού Υλικού, το 2006, το οποίο κατέστησε πρακτικά αδύνατη την σύναψη ή ανανέωση των συμβάσεων υποστήριξης των αμυντικών συστημάτων από τους κατασκευαστές τους. 
    • Η οικονομική κρίση του 2010, η οποία οδήγησε στην δραστική συρρίκνωση του αμυντικού προϋπολογισμού με συνέπεια την αδυναμία προμήθειας νέων συστημάτων RADAR για το ΣΑΕ ή έστω την αναβάθμιση των υπαρχόντων. 

Η παρούσα κατάσταση 

Σήμερα (το 2024), το ΣΑΕ συνεχίζει να απαρτίζεται από τον ΝΑΤΟικό βραχίονα με επτά Radar (2οΑΚΕ, 2η -3η -4η-5η -10η-11η ΜΣΕΠ) και τον Εθνικό βραχίονα o οποίος περιλαμβάνει δεκατέσσερα Radar στις υπόλοιπες πέντε ΜΣΕΠ (1η-6η-7η-8η -9η), oκτώ ανεπτυγμένους Σταθμούς Αναφοράς (1ος-8ος ΣΑ) και το εκπαιδευτικό Radar AR-327 «Όμηρος» στην 117ΠΜ/ΚΕΑΤ. 

Όλα τα συστήματα Radar (NATOικά και εθνικά) μεταδίδουν την αεροπορική εικόνα στα δύο Αεροπορικά Κέντρα Ελέγχου (ΑΚΕ): στο 1ο ΑΚΕ στο Κουτσόχερο Λάρισας και στο 2ο ΑΚΕ στην Πάρνηθα (όπου υπάρχει εγκατεστημένο και το ΝΑΤΟικό Radar S-743D της πρώην 3ης ΜΚΣΕ). Στα δύο ΑΚΕ γίνεται σύνθεση και ανταλλαγή της αεροπορικής εικόνας από όλα τα Radar του ΣΑΕ καθώς και από τα Radar των πυραυλικών συστημάτων, των πλοίων του ΠΝ, των ιπτάμενων Radar (Ε-3A AWACS , ERIEYE), καθώς και των Radar Ασφαλείας Βολών του Πεδίου Βολής Κρήτης (ΠΒΚ). Στα ΑΚΕ βρίσκονται οι Ελεγκτές Αεράμυνας οι οποίοι αξιοποιώντας την συνθετική αεροπορική εικόνα κατευθύνουν τις αποστολές των μαχητικών αφών και καθορίζουν την εμπλοκή στόχων από τα μέσα της επίγειας αεράμυνας. Τέλος, τα ΑΚΕ μεταδίδουν την εικόνα των ΝΑΤΟικων Radar στο ανώτερο ΝΑΤΟικό κλιμάκιο αεράμυνας CAOC (Combined Air-Operations Center). 

Τα ΝΑΤΟικά RADAR του ΣΑΕ έχουν σήμερα μία μέση ηλικία περίπου 30 ετών, αλλά με την αδιάληπτη και συστηματική υποστήριξη του ΝΑΤΟικού Οργανισμού NSPA (ΝΑΤΟ Support and Procurement Agency), με ΝΑΤΟική χρηματοδότηση και διαδικασίες, διατηρούνται σε άψογη λειτουργική κατάσταση με συνεχείς περιορισμένες ή εκτεταμένες αναβαθμίσεις/εκσυγχρονισμούς. Σε αυτό το πλαίσιο και κατόπιν αιτήματος της ΠΑ, περί το 2017, η NSPA μερίμνησε για την μετεγκατάσταση του παλαιού NATOικού Radar τύπου RSRP από τον Ιταλικό σταθμό του Crotone (Κρότωνα) στον Χορτάτη (10η ΜΣΕΠ), καθώς αδυνατούσε πλέον να υποστηρίξει το παλαιό Radar τύπου MPR λόγω παλαιότητας (Obsolesence). Πριν την εγκατάσταση, η NSPA εκτέλεσε εκτεταμένη συντήρηση και εκσυγχρονισμό του συστήματος στις εγκαταστάσεις της στο Λουξεμβούργο ώστε να είναι σε θέση να το υποστηρίζει σε βάθος χρόνου. 

Αντίθετα, στα Radar του εθνικού ΣΑΕ δεν έχει εφαρμοστεί κανένα πρόγραμμα αναβάθμισης/εκσυγχρονισμού τα τελευταία 20 χρόνια, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν προβλήματα υποστήριξης λόγω παλαιότητας (obsolescence) αλλά και της έλλειψης συμβάσεων υποστήριξης (Follow on Support – FOS) με τους κατασκευαστές τους. 

Σύγχρονες Προκλήσεις 

Τα Radar του ΣΑΕ, όντας ηλεκτρονικά συστήματα, φέρουν τεχνολογία που απαρτίζεται από Hardware και Software τα οποία ακολουθούν τους ιλιγγιώδεις ρυθμούς εξέλιξης του τομέα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απαιτούν συνεχείς αναβαθμίσεις ώστε αφενός η απόδοσή τους να βελτιώνεται με την εξέλιξη της τεχνολογίας και αφετέρου να μπορούν να υποστηρίζονται καθώς τα υλικά τους καθίστανται απαρχαιωμένα (obsolete) μετά από λίγα μόλις χρόνια. 

Πέραν από το θέμα της τεχνικής τους υποστήριξης σε βάθος χρόνου, τα Radar του ΣΑΕ έχουν πλέον να αντιμετωπίσουν δύο κατηγορίες επιχειρησιακών απειλών οι οποίες δεν υπήρχαν πριν 20 χρόνια: 

    • Το νέο επιχειρησιακό περιβάλλον 
    • Τις νέες κατηγορίες εναέριων στόχων  

Το νέο επιχειρησιακό περιβάλλον περιλαμβάνει: 

    • Μεγαλύτερη πυκνότητα εναέριων στόχων λόγω της συνεχούς αύξησης της εναερίου κυκλοφορίας, ειδικότερα σε συγκεκριμένες περιοχές και ώρες της ημέρας με αποτέλεσμα μεγαλύτερες απαιτήσεις από τα Radar στον τομέα της ακρίβειας και της διακριτικής ικανότητας ( Accuracy and Resolution). 
    • Ακούσια παρεμβολή (Interference) από τα δίκτυα κινητών επικοινωνιών (4G,5G) τα οποία πλέον λειτουργούν σε συχνότητες παραπλήσιες με αυτές των Radar. 
    • Αυξημένες δυνατότητες εκούσιας παρεμβολής (Jamming) από εχθρικές δυνάμεις ή κακόβουλα άτομα μέσω νέων τεχνικών μέσων χαμηλού πλέον κόστους αλλά υψηλής απόδοσης βασισμένα στη σύγχρονη τεχνολογία SDR (Software Defined Radio). 
    • Εγκατάσταση Επίγειων και Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων μεγάλης έκτασης εντός της περιοχής κάλυψης των Radar, τα οποία δύνανται να προκαλέσουν μείωση της δυνατότητας αποκάλυψης στόχων ή/και την δημιουργία ψευδών στόχων. 

Οι νέες κατηγορίες εναερίων στόχων περιλαμβάνουν: 

    • Αεροσκάφη Χαμηλής Παρατηρησιμότητας (Stealth), τα οποία εισέρχονται σταδιακά σε υπηρεσία σε όλες τις αεροπορίες. 
    • Μη-επανδρωμένα αεροχήματα (UAV) όλων των τύπων και μεγεθών, τα οποία έχουν διαφορετικά Η/Μ χαρακτηριστικά και κινηματικές δυνατότητες από τα κλασικά αεροσκάφη. 
    • Βαλλιστικά βλήματα μεγάλης ακρίβειας και ταχύτητας είτε κλασικού είτε νέου τύπου (Hypersonic Glide Vehicles) 
    • Πύραυλοι πλεύσης (τύπου Cruise), αλλά και χαμηλού κόστους Περιφερόμενα Πυρομαχικά (Loitering Munitions) 
    • Σμήνη (Swarms) οπλισμένων μικρού-μεγέθους και χαμηλού-κόστους drones. 

Οι κατασκευαστές Radar, αξιοποιώντας την σύγχρονη τεχνολογία, έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου ώστε να προσφέρουν τεχνικές λύσεις σε όλες τις παραπάνω νέες προκλήσεις είτε ως αναβαθμίσεις στα υφιστάμενα Radar είτε εισάγοντας νέες κατηγορίες Radar. 

Είναι λοιπόν προφανές, ότι συστήματα Radar που βρίσκονταν στην αιχμή της τεχνολογίας 20 χρόνια πριν, σήμερα αδυνατούν να λειτουργήσουν αποδοτικά μέσα στο νέο επιχειρησιακό περιβάλλον και να αντιμετωπίσουν τις σύγχρονες προκλήσεις εάν δεν έχουν εκσυγχρονιστεί. 

Προβληματισμοί για το μέλλον 

Η αναγκαιότητα ενός πλήρως λειτουργικού και σύγχρονου ΣΑΕ παραμένει και σήμερα επίκαιρη όπως ήταν και στο παρελθόν, καθώς το θέμα αμφισβήτησης του ΕΕΧ συνεχίζει να παραμένει ανοιχτό, ενώ έχουν πλέον προστεθεί και τα θέματα οριοθέτησης των Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ). Είναι λοιπόν αυτονόητο ότι η ΠΑ θα πρέπει να σπεύσει να καλύψει το χαμένο έδαφος και να επαναφέρει τον εθνικό βραχίονα του ΣΑΕ στην θέση της τεχνολογικής και επιχειρησιακής υπεροχής που βρισκόταν πριν 20 χρόνια. 

Η αναγέννηση του ΣΑΕ μπορεί να προέλθει με συνδυασμό αναβαθμίσεων των υπαρχόντων Radars και προμηθειών Radars νέας τεχνολογίας ώστε να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των σύγχρονων αλλά και μελλοντικών προκλήσεων που αναλύθηκαν στην προηγούμενη παράγραφο. 

Χωρίς να παραβλέπετε το δημοσιονομικό κόστος που συνεπάγεται ο πλήρης εκσυγχρονισμός του ΣΑΕ, αξίζει να αναφερθούν διεθνείς πρακτικές που ακολουθούνται σε αρκετές χώρες (τουλ. της Δύσης), οι οποίες δύνανται να περιορίσουν σημαντικά το κόστος: 

    • Η συνεχής επιτήρηση του εναερίου χώρου από το ΣΑΕ κατά την ειρηνική περίοδο με τη χρήση συστημάτων χαμηλού κόστους /διπλής χρήσης. Πρόκειται για συστήματα Radar τα οποία είναι μεν σύγχρονης τεχνολογίας και μπορούν να αντιμετωπίσουν όλες τις σύγχρονες προκλήσεις εκτός όμως από αυτές που σχετίζονται με τις πολεμικές επιχειρήσεις. Δηλ. ενώ διαθέτουν 3D λειτουργία, λειτουργίες Η/Π, σύγχρονη επεξεργασία σήματος κλπ., δεν διαθέτουν δυνατότητες αποκάλυψης βαλλιστικών πυραύλων , κατεύθυνσης αντιαεροπορικού πυροβολικού, κρυπτογραφημένα συστήματα αναγνώρισης IFF/Mode 5, τακτική κινητικότητα και αυτονομία, περιβαντολλογικές στρατιωτικές προδιαγραφές κλπ. Εντούτοις όμως, τα συστήματα αυτά έχουν κόστος προμήθειας που είναι κλάσμα του κόστους των τακτικών στρατιωτικών Radar, δύνανται κατά την ειρηνική περίοδο αλλά και σε περιόδους κρίσεων να λειτουργούν αδιάλειπτα χωρίς επάνδρωση, έχουν ελάχιστες απαιτήσεις συντήρησης και κατά συνέπεια χαμηλό λειτουργικό κόστος. (Εικόνα 4).
Image 4Εικόνα 4: Σύγχρονο στρατιωτικό Radar 3D (4th Gen) διπλής-χρήσης χαμηλού κόστους τύπου ASR-M/C4 (Πηγή: © Kleine-Brogel Air Base) 
    • Σε πολλές χώρες τα συστήματα Radar του ανωτέρω τύπου συνδυάζονται με Δευτερεύοντα Radar εναερίου κυκλοφορίας (MSSR Mode-S) πολιτικού τύπου (με προδιαγραφές ICAO) με αποτέλεσμα το κόστος προμήθειας και χρήσης τους να συγχρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.
    • Επίσης, λαμβάνεται πρόνοια όπως τα συστήματα αυτά να διαθέτουν ειδική επεξεργασία αντιμετώπισης Αιολικών Πάρκων (WindFarm Mitigation Mode – WFM) με αποτέλεσμα μέρος ή ακόμη και το σύνολο του κόστους προμήθειας και λειτουργίας τους να καλύπτεται από τις επενδύσεις για την Πράσινη Ανάπτυξη με αντάλλαγμα την άδεια εγκατάστασης Αιολικών Πάρκων εγγύτερα στους συγκεκριμένους σταθμούς Radar. 
    • Αντίθετα, για την περίπτωση πολεμικής σύρραξης γίνεται προμήθεια μικρότερου μεν αριθμού αλλά υπερσύγχρονων Τακτικών Radar πολλαπλών ρόλων (Εικόνα 5) πολλαπλάσιου κόστους προμήθειας και λειτουργίας, τα οποία όμως ως οπλικά πλέον συστήματα βρίσκονται κανονικά σε απόθεση και ενεργοποιούνται μόνο για εκπαίδευση και ασκήσεις με τακτικά επιχειρησιακά σενάρια. Με αυτό τον τρόπο αξιοποιούνται στο έπακρο τα επιχειρησιακά τους πλεονεκτήματα ενώ περιορίζεται στο ελάχιστο η λειτουργική τους φθορά και το αντίστοιχο λειτουργικό κόστος.
Image 5Εικόνα 5: Σύγχρονο τακτικό Radar 3D (4th Gen) πολλαπλών ρόλων τύπου GM400α (Πηγή: thalesgroup.com) 
    • Σε αρκετές χώρες, ερευνητικά ιδρύματα, αλλά και εταιρίες υψηλής τεχνολογίας έχουν αναπτύξει «πακέτα αναβάθμισης» για τα Radar του ΣΑΕ της χώρας τους, με αποτέλεσμα ο εκσυγχρονισμός αλλά και η συντήρηση των μέσων του ΣΑΕ να αποκτά εθνική προστιθέμενη αξία, ενώ στην συνέχεια προχώρησαν και στην εξαγωγή της τεχνολογίας τους συνεισφέροντας έτσι στην εθνική οικονομία.
    • Παραδείγματα τέτοιων χωρών υπάρχουν στην Αν. Ευρώπη όπως είναι η Πολωνία, η Ουγγαρία, αλλά κυρίως η Τσεχία όπου δραστηριοποιούνται τουλάχιστον τέσσερις εταιρίες που παράγουν σύγχρονα ενεργητικά και παθητικά Radar τόσο για στρατιωτική όσο και για πολιτική ή διπλή χρήση με πολλές εξαγωγικές επιτυχίες.
Ιωάννης Κασσωτάκης: Intersoft-Electronics NV, Senior Engineer, Research Dept. Μηχανικός ΣΜΑ

 

 
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Υπουργείο Εσωτερικών (τομέας Μακεδονίας – Θράκης).

Το 18ο πολυσυνέδριο ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ θα αποτελέσει και φέτος μία συνάντηση σκέψης, ανταλλαγής ιδεών και δικτύωσης γύρω από τις προοπτικές της Βιώσιμης Ανάπτυξης και Επιχειρηματικότητας. 

Εκλεκτές ομιλήτριες και ομιλητές από το χώρο της πολιτικής, της τεχνολογίας, των επιχειρήσεων, του αγροτικού και τουριστικού χώρου, της καινοτομίας και του ακαδημαϊκού χώρου, σύμβουλοι επιχειρήσεων και τραπέζης, θα αναδείξουν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της Βιώσιμης Ανάπτυξης και Επιχειρηματικότητας μέσα από τις παρακάτω θεματικές: 

  • Σύγχρονο Μοντέλο Βιώσιμης Επιχειρηματικότητας & Καινοτομίας, Παρουσίαση (Επιτυχημένων Μοντέλων – «Στο Διαταύτα: Πώς όλα όσα ακούσαμε μπορούν να τα εξάγουμε»)
  • Έξυπνες & Βιώσιμες Υποδομές του Μέλλοντος
  • Βιώσιμη Ανάπτυξη: Τεχνολογία Διττής Χρήσης & Κοινωνία
  • NEXT GENERATION: Βιώσιμη Ανάπτυξη ως εργαλείο εξάλειψης της νεανικής ανεργίας – Επαγγέλματα του Μέλλοντος
  • Πολιτισμός & Τουρισμός: Ένα νέο μοντέλο Βιώσιμης Ανάπτυξης
  • Βιώσιμη Ανάπτυξη της Υγείας: ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ (Υγεία – Ευεξία – Διατροφή)
  • ΒΡΑΒΕΥΣΕΙΣ σε ανθρώπους που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της καινοτομίας.
  • Οι εργασίες θα ολοκληρωθούν με επίδειξη βιώσιμης μόδας.

Το Πρόγραμμα του Συνεδρίου

 Στο πλαίσιο των εργασιών:

Στον εκθεσιακό χώρο της διοργάνωσης θα παρουσιαστούν υπηρεσίες βιώσιμης ανάπτυξης, προϊόντα αγροδιατροφικού τομέα: Έξυπνη Διατροφή, ευρεσιτεχνίες και καινοτομίες , παραγωγών, επιχειρηματιών και φοιτητών, που θα συζητά ο κόσμος τα επόμενα χρόνια καθώς. 

Οι εργασίες θα μεταδίδεται ζωντανά -σε όσους δεν καταφέρουν να παραβρεθούν δια ζώσης- μέσω live streaming στους 35 χιλιάδες αναγνώστες του ka-business.gr σε όλο τον κόσμο. 

Το ka-business.gr συνεχίζει να δίνει βήμα σε ανθρώπους που καινοτομούν και επιχειρούν σε ανθρώπους που επιμένουν ελληνικά. Γιατί όσο υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι μπορούμε να ελπίζουμε σε μία Ελλάδα της δημιουργίας και της ανάπτυξης.

Φέτος ο κουμπαράς του www.ka-business.gr στηρίζει το «ΕΙΜΑΙ ΕΔΩ» Σύνδεσμο Φίλων Ιδρύματος «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» 

Ελάτε να μάθετε ΠΡΩΤΟΙ για αυτά που θα συζητά ο κόσμος τα επόμενα χρόνια. 

Στους φοιτητές θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης. 


Βίας ο Πριηνεύς: Άκουγε πολλά, μίλα την ώρα που πρέπει.

Θαλής o Μιλήσιος: Καλύτερα να σε φθονούν παρά να σε λυπούνται.

Κλεόβουλος ο Λίνδιος: Το μέτρο είναι άριστο.

Περίανδρος ο Κορίνθιος: Οι ηδονές είναι θνητές, οι αρετές αθάνατες.

Πιττακός ο Μυτιληναίος: Με την ανάγκη δεν τα βάζουν ούτε οι θεοί.

Σωκράτης: Εν οίδα ότι ουδέν οίδα. Ουδείς εκών κακός.

Θουκυδίδης: Δύο τα εναντιότατα ευβουλία είναι, τάχος τε και οργήν.

Πλάτων: Άγνοια, η ρίζα και ο μίσχος όλου του κακού. 

Αριστοτέλης: Δεν υπάρχει τίποτε πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των ανίσων.