Η Φρεγάτα Άμυνας και Επέμβασης ή FDI, παλαιότερα ονομαζόμενη Φρεγάτα Ενδιάμεσου Μεγέθους ή FTI, είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2015 για την παραγωγή μιας νέας κλάσης γαλλικών φρεγατών πρώτης γραμμής για να συμπληρώσει την κλάση Aquitaine.

Από τον Φεβρουάριο του 2022, έχουν παραγγελθεί πέντε πλοία για το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό και θα αποτελέσουν την κλάση Amiral Ronarc'h, με το πρώτο πλοίο να αναμένεται να τεθεί σε υπηρεσία το 2026. Το 2021, τρεις μονάδες παραγγέλθηκαν από την Ελλάδα για το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και θα αποτελέσουν την κλάση Κίμων. 

Ιστορία

Το πρόγραμμα Ενδιάμεσης Φρεγάτας (FTI) ήταν μια απάντηση στην απαίτηση για δεκαπέντε φρεγάτες πρώτης γραμμής, ώστε το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό να μπορεί να επιχειρεί σε ζώνη κρίσης, όπως συνιστάται στην Λευκή Βίβλο Άμυνας και Εθνικής Ασφάλειας του 2013.

Αυτό θα έβλεπε τα πέντε πλοία FTI να ενταχθούν στις δέκα πολλαπλών χρήσεων φρεγάτες FREMM (κλάση Aquitaine) και την κλάση Horizon. 

Ο Υπουργός Άμυνας Jean-Yves Le Drian ανακοίνωσε την έναρξη του προγράμματος πέντε πλοίων στις 29 Μαΐου 2015 στην αεροπορική βάση του ναυτικού στο Lann-Bihoué. Το 2021 αναφέρθηκε ότι οι εργασίες στις δεύτερες και τρίτες φρεγάτες της σειράς θα επιταχυνθούν, με την πρώτη κοπή χάλυβα για τις μονάδες του δεύτερου πλοίου της κλάσης να προβλέπεται για τον Οκτώβριο. 

Αυτά τα πλοία θα αντικαταστήσουν σταδιακά τις φρεγάτες κλάσης La Fayette, στον ρόλο των φρεγατών πρώτης γραμμής, αντικαθιστώντας και τις πέντε φρεγάτες αυτής της κλάσης έως το 2035. Στο ενδιάμεσο, πραγματοποιείται εκσυγχρονισμός τριών πλοίων της κλάσης La Fayette για να παρατείνει την ωφέλιμη ζωή τους έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030. 

Οι FDI θα έχουν σημαντικές δυνατότητες αεράμυνας με ενεργό ραντάρ κεραίας και σταθερές επιφάνειες, δυνατότητες αντι-υποβρυχιακού πολέμου (ελικόπτερο και συρόμενο σόναρ), και θα έχουν εκτόπισμα από 4.000 έως 4.500 τόνους (3.900 έως 4.400 μακρούς τόνους).

Το 2025, ο Yannick Chenevard, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Ενόπλων Δυνάμεων που είναι αρμόδια για τον προϋπολογισμό του ναυτικού, δήλωσε ότι οι τέταρτες και πέμπτες FDI του Γαλλικού Ναυτικού (Amiral Nomy και Amiral Cabanier) θα ενσωματώσουν ενισχυμένες δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων 32 σιλό βλημάτων επιφανείας-αέρος Aster αντί για 16. Αναφέρθηκε επίσης ότι όλες οι υπόλοιπες γαλλικές φρεγάτες θα λάβουν παρόμοια αναβάθμιση τη δεκαετία του 2030, και ότι όλα τα πλοία της κλάσης θα λάβουν 2 × 2 αμυντικά συστήματα Sadral Mistral Simbad-RC (είτε από την κατασκευή είτε από αναβάθμιση σε μεταγενέστερη ημερομηνία) για να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη απειλή από drones. 

Το Γαλλικό Υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε την ανάθεση σύμβασης στην DCNS για την ανάπτυξη και κατασκευή πέντε φρεγατών ενδιάμεσου μεγέθους (FTI) που προορίζονται για το Γαλλικό Ναυτικό στις 21 Απριλίου 2017. Οι φρεγάτες θα είναι εξοπλισμένες με ηλεκτρονικά συστήματα και αισθητήρες που αναπτύχθηκαν από τη Thales και βλήματα Aster 30. 

Το SEA FIRE, πλήρως ψηφιακό πολυλειτουργικό ραντάρ με τέσσερις σταθερές κεραίες, το οποίο θα καλύπτει τις απαιτήσεις ενός ευρέος φάσματος αποστολών, από αυτοάμυνα πλοίου έως εκτεταμένη αεράμυνα, και μπορεί να αναπτύξει βλήματα MBDA Aster 15/30.

Το πρώτο ραντάρ SEA FIRE παραδόθηκε για ενσωμάτωση στην πρώτη φρεγάτα τον Απρίλιο του 2021.Η συμπαγής έκδοση του συρόμενου σόναρ συστοιχίας CAPTAS-4, προσφέρει την ίδια απόδοση ανίχνευσης υπερμεγάλης εμβέλειας με την αρχική έκδοση του CAPTAS-4, με 20% μικρότερο βάρος και σχεδόν 50% μικρότερο αποτύπωμα.

Το ολοκληρωμένο ψηφιακό σύστημα επικοινωνιών Aquilon και ένα IFF (Identification Friend of Foe) που συνδέεται με το ραντάρ SEA FIRE.

Το σύστημα SENTINEL, ένα προηγμένο ψηφιακό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου χτισμένο γύρω από μια αρχιτεκτονική αρθρωτών μονάδων. 

Η FDI στο προγραμματισμένο Γαλλικό Ναυτικό στα τέλη της δεκαετίας του 2030:

ένα πλοίο ανεφοδιασμού (Bâtiment ravitailleur de forces) πραγματοποιεί ταυτόχρονο ανεφοδιασμό εν πλω με το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο PA-NG και μια Φρεγάτα Άμυνας και Επέμβασης. 

Εικόνα που δημιουργήθηκε από υπολογιστή ενός ανεφοδιασμού εν πλω (RAS) της φρεγάτας Amiral Cabanier, μιας προγραμματισμένης Φρεγάτας Άμυνας και Επέμβασης (από το 2022) του Γαλλικού Ναυτικού. 

Αγορές

Ελλάδα

Κύριο άρθρο: Κλάση Κίμων

Τον Σεπτέμβριο του 2021, η Ελλάδα υπέγραψε συμφωνία με τη Naval Group της Γαλλίας για την αγορά τριών FDI HN φρεγατών με option για μία ακόμη για το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό ως μέρος ενός αμυντικού πακέτου 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η εξαγωγική έκδοση FDI HN είναι επίσης γνωστή ως φρεγάτα κλάσης Belharra.

Αναφέρθηκε ότι τα πλοία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού θα φέρουν πιο εκτεταμένο οπλισμό, ικανό να μεταφέρει έως και 32 αντιαεροπορικά βλήματα Aster-30. Αυτό θα επιτρέψει στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό να επιχειρεί τρία πλοία με 32 αντιαεροπορικά βλήματα συν 21 βλήματα σημειακής άμυνας σε εκτοξευτή Mk31 21 κελιών RAM Block 2B επιφανείας-αέρος, 8 αντι-πλοϊκά βλήματα Exocet Block 3, 2 διπλούς εκτοξευτές τορπιλών MU90 και συστήματα εκτόξευσης δολωμάτων SYLENA Mk1 (DLS) για αντι-τορπιλικά δολώματα CANTO. Δύο από τα πλοία, που προορίζονταν για το Γαλλικό Ναυτικό το 2025, θα παραδοθούν πλέον στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Η ημερομηνία της κατασκευαστικής συμφωνίας αναμενόταν να είναι στα τέλη του 2021 ή στις αρχές του 2022. 

Τον Δεκέμβριο του 2021 αναφέρθηκε ότι είχε υπογραφεί συμφωνία κατασκευής μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, με την πραγματική σύμβαση κατασκευής των πλοίων να έχει υπογραφεί στις 24 Μαρτίου 2022. Τον Φεβρουάριο του 2022, έγγραφα που δημοσιεύθηκαν από το Ελληνικό Κοινοβούλιο ανέφεραν ότι αρχικά οι δύο πρώτες φρεγάτες για το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό θα ήταν εξοπλισμένες παρόμοια με τις γαλλικές ομολόγους τους σε διαμόρφωση "Standard-1" (με 16 κελιά Sylver A50). Μέχρι το 2027, τα δύο πλοία θα αναβαθμιστούν σε διαμόρφωση "Standard-2" με 32 κελιά A-50 καθώς και με το RAM Block 2B. Η τρίτη φρεγάτα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού θα κατασκευαστεί εξαρχής σε διαμόρφωση "Standard-2". Σύμφωνα με το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, τα πλοία θα ονομάζονται προς τιμήν τριών μεγάλων αρχαίων Ελλήνων ναυάρχων: Κίμωνος, Νεάρχου και Φορμίωνος. Αυτά τα ονόματα είχαν χρησιμοποιηθεί προηγουμένως για τα πρώην αμερικανικά αντιτορπιλικά κλάσης Charles F. Adams που υπηρέτησαν στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό από το 1991 έως το 2004. 

Από τον Ιανουάριο του 2023, 23 συμβάσεις είχαν υπογραφεί με ελληνικές εταιρείες που συμμετείχαν στην κατασκευή των φρεγατών, με 10 ακόμη κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους. Εκτός από τις συμβάσεις που αφορούν τη συνεργασία σε όλες τις ελληνικές φρεγάτες, συμβάσεις σχετικά με την κατασκευή προσυναρμολογημένων τμημάτων στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας και τη μεταφορά τους στη Γαλλία για συναρμολόγηση, ξεκινούν από την τρίτη ελληνική φρεγάτα και αφορούν τόσο ελληνικές όσο και γαλλικές φρεγάτες. Τον Μάιο του 2025, υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία για την ενσωμάτωση των συστημάτων αντι-μη επανδρωμένων αεροσκαφών (C-UAS) στα πλοία. 

Το 2024 αποφασίστηκε να προσαρμοστεί η σειρά παραγωγής ανακατανέμοντας το τέταρτο και πέμπτο πλοίο στη σειρά παραγωγής. Το τέταρτο πλοίο (το προηγούμενο Amiral Louzeau - D661), που αρχικά προοριζόταν για τη Γαλλία, θα διατεθεί αντ' αυτού στην Ελλάδα, ενώ το πέμπτο πλοίο της σειράς (το προηγούμενο Formion - F603), που αρχικά προοριζόταν για την Ελλάδα, θα προορίζεται για το Γαλλικό Ναυτικό. Κάθε πλοίο θα μετονομαστεί αναλόγως. Δεν είναι σαφές πώς αυτή η ανακατανομή θα επηρεάσει την αρχική πρόθεση να κατασκευαστεί η τρίτη ελληνική FDI σε βελτιωμένη διαμόρφωση "Standard-2". 

Το PN1 (F601 KIMON) παραδόθηκε σε "υβριδική" διαμόρφωση Standard 2 (ουσιαστικά Standard 1 με τα εγκατεστημένα αλλά όχι ενεργοποιημένα συστήματα) στις 18/12/2025 στη Γαλλία. Θα γίνει Standard 2 και 2+, δύο χρόνια αργότερα στις 31/10/2027 και Standard 2++ στις 30/09/2029 όλα στην Ελλάδα. Το PN2 (F602 NEARCHOS) θα παραδοθεί σε πλήρη διαμόρφωση Standard 2 ένα χρόνο αργότερα στις 31/10/2026 στη Γαλλία. Θα γίνει Standard 2+ στις 31/01/2028 και Standard 2++ στις 30/04/2029 στην Ελλάδα. Το PN3 (F603 FORMION) θα παραδοθεί σε πλήρη διαμόρφωση Standard 2+ στις 30/04/2027 στη Γαλλία και θα γίνει Standard 2++ στις 30/06/2029 στην Ελλάδα. Το PN4 (F600 THEMISTOKLES) θα παραδοθεί σε πλήρη διαμόρφωση Standard 2+ στις 31/12/2028 στη Γαλλία και θα γίνει Standard 2++ στις 31/03/2030 στην Ελλάδα. 

Ινδονησία

Τον Μάιο του 2024, η Γαλλία προσέφερε στην Ινδονησία την FDI σε πλήρη διαμόρφωση πολλαπλών αποστολών. Η προσφορά περιλαμβάνει τη δυνατότητα τοπικής κατασκευής, την ενσωμάτωση βλημάτων Aster 15/30, του Συστήματος Διαχείρισης Μάχης SETIS®, ραντάρ AESA, εγγύηση απαλλαγμένη από περιορισμούς ITAR, και περίοδο κατασκευής 36 μηνών. Ανάλογα με τις απαιτήσεις της Ινδονησίας, η FDI μπορεί να εξοπλιστεί με διάφορα δίκτυα Tactical Data Link, όπως Link 11, Link 16, Link 22 και Link Y. Κατά την παρουσίαση στην Ινδονησία, μία από τις διαφάνειες έδειχνε μια παραλλαγή του Belharra με τριάντα δύο κελιά του κάθετου συστήματος εκτόξευσης Sylver με βλήματα Aster 15/30, CIWS, πυροβόλο 76 mm, οκτώ αντι-πλοϊκά βλήματα Exocet MM40 Block 3. 

Σουηδία

Το Σουηδικό Ναυτικό σχεδιάζει να αποκτήσει τέσσερα νέα πλοία επιφανείας με έμφαση στην αεράμυνα και τον αντι-υποβρυχιακό πόλεμο μεταξύ 2030-2035. Τον Ιούνιο του 2025 η Γαλλία και η Σουηδία υπέγραψαν οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας που τοποθέτησε τη φρεγάτα FDI ως υποψήφια για την κλάση Luleå. Η Σουηδική Διεύθυνση Αμυντικού Υλικού (FMV) επιβεβαίωσε αργότερα ότι αξιολογούσε την πιθανή προμήθεια πλοίων από διάφορους προμηθευτές.

Source: Defence and intervention frigate - Wikipedia

Η Βενεζουέλα, μια χώρα προικισμένη με πλούσιους φυσικούς πόρους, ιδιαίτερα πετρέλαιο, έχει εμπλακεί σε πολιτική, κοινωνική και οικονομική αναταραχή για χρόνια.

Η πρόσφατη στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει προσθέσει μια νέα διάσταση σε αυτήν την ήδη περίπλοκη κατάσταση.

Αυτή η ανάλυση στοχεύει να προσφέρει μια συνολική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης στη Βενεζουέλα, των επιπτώσεων της παρέμβασης των ΗΠΑ, και των πιθανοτήτων μελλοντικών εξελίξεων.

Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε κατάσταση κρίσης για πάνω από μία δεκαετία, με υπερπληθωρισμό, ελλείψεις τροφίμων και πολιτική καταπίεση. Η ηγεσία του Νίκολας Μαδούρο έχει αμφισβητηθεί διεθνώς, με πολλές χώρες να αναγνωρίζουν τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊδό ως νόμιμο πρόεδρο.

Οι Η.Π.Α. υπήρξαν από τους πιο έντονους αντιπάλους της κυβέρνησης Μαδούρο, επιβάλλοντας πολυάριθμες κυρώσεις για να αποδυναμώσουν το καθεστώς του και να υποστηρίξουν τη δημοκρατική μετάβαση.   

Οι ΗΠΑ εξέδωσαν κατηγορίες κατά του Μαδούρο και άλλων ανώτερων αξιωματούχων για διακίνηση ναρκωτικών και διαφθορά, κάτι που θεωρείται ως τμήμα της στρατηγικής τους για την αποδυνάμωση του καθεστώτος Μαδούρο. Οι ενέργειες αυτές έχουν δεχτεί κριτική ως μέρος της προσπάθειας των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος παρά για νόμιμη δίωξη εγκλημάτων.

Το πετρέλαιο αποτελεί κεντρικό σημείο στις αμερικανο-βενεζουαλικές σχέσεις, καθώς οι ΗΠΑ είχαν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα λόγω των πλούσιων πετρελαϊκών κοιτασμάτων της χώρας. Οι οικονομικές κυρώσεις εναντίον της Βενεζουέλας επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου.

Η Βενεζουέλα έχει κατηγορηθεί για λαθρεμπόριο πετρελαίου με σκοπό να αποφύγει τις αμερικανικές κυρώσεις, ενώ έχει επίσης προσπαθήσει, αλλά με περιορισμένη επιτυχία, να πωλάει πετρέλαιο σε εναλλακτικά νομίσματα για να αποφύγει το πετροδολάριο.

Τα παραπάνω σκιαγραφούν μια πολύπλοκη και δυναμική κατάσταση, με συνεχείς εξελίξεις που επηρεάζουν τη διεθνή σκηνή. Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται στενά με τα διεθνή γεωπολιτικά συμφέροντα στη Λατινική Αμερική και τη στρατηγική σημασία των φυσικών πόρων της περιοχής.

Η Στρατιωτική Επιχείρηση των Η.Π.Α.: Η στρατιωτική επιχείρηση των Η.Π.Α. στη Βενεζουέλα φέρεται να ξεκίνησε για την αποκατάσταση της δημοκρατίας και της σταθερότητας, απομακρύνοντας το παράνομο καθεστώς του Μαδούρο. Αυτή η παρέμβαση έχει αντιμετωπιστεί με ανάμεικτες αντιδράσεις παγκοσμίως. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι ήταν αναγκαία για την αποτροπή περαιτέρω παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη σταθεροποίηση της περιοχής. Οι επικριτές, ωστόσο, τη βλέπουν ως πράξη ιμπεριαλισμού που παραβιάζει την κυριαρχία της Βενεζουέλας και επιδεινώνει την κρίση.

 Επιπτώσεις στη Βενεζουέλα

Πολιτικό Τοπίο: Η στρατιωτική επιχείρηση έχει εντείνει το ήδη πολωμένο πολιτικό κλίμα στη Βενεζουέλα. Ενώ έχει ενισχύσει την αντιπολίτευση, έχει επίσης επιτρέψει στον Μαδούρο να κινητοποιήσει εθνικιστικό αίσθημα ενάντια στην ξένη παρέμβαση. Αυτή η διαίρεση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω εσωτερικές συγκρούσεις και αστάθεια.

Η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας και υπουργός Πετρελαίου Ντέλσι Ροντρίγκες ορκίστηκε και επισήμως  προσωρινή πρόεδρος της χώρας, την ώρα που ο έκπτωτος πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο εμφανιζόταν σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Νέας Υόρκης για να αντιμετωπίσει κατηγορίες σχετικές με διακίνηση ναρκωτικών.

Την 56χρονη Ροντρίγκες, μια εργατολόγος γνωστή για τους στενούς δεσμούς της με τον ιδιωτικό τομέα και την αφοσίωσή της στο κυβερνών κόμμα, όρκισε ο αδελφός της, ο Χόρχε, που είναι πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης.

Ορκίστηκαν επίσης οι 283 βουλευτές που εξελέγησαν τον περασμένο Μάιο. Οι περισσότεροι από αυτούς πρόσκεινται στην κυβέρνηση.

  Η αντιπολίτευση, ιδίως το τμήμα της υπό τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία πρόσφατα τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης, μποϊκοτάρισε τη διαδικασία.

Οικονομικές Συνθήκες: Η οικονομία της Βενεζουέλας, ήδη παραλυμένη από χρόνια κακοδιαχείρισης και κυρώσεων, αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις μετά την επέμβαση.

Η διακοπή της παραγωγής και των εξαγωγών πετρελαίου, σημαντική πηγή εθνικών εσόδων, έχει επιδεινωθεί περαιτέρω, εντείνοντας την οικονομική κατάρρευση και την ανθρωπιστική κατάσταση.

Κοινωνικές Επιπτώσεις: Ο λαός της Βενεζουέλας συνεχίζει να υποφέρει σοβαρές συνέπειες. Η επιχείρηση έχει οδηγήσει σε αύξηση της βίας και του εκτοπισμού, επιτείνοντας την ανθρωπιστική κρίση. Η ανάγκη για διεθνή βοήθεια και υποστήριξη είναι πιο κρίσιμη από ποτέ.

Διεθνείς Αντιδράσεις: Η διεθνής κοινότητα είναι διχασμένη στην απάντησή της. Οι σύμμαχοι των Η.Π.Α., συμπεριλαμβανομένων ορισμένων χωρών της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης, έχουν εκφράσει υποστήριξη για την παρέμβαση, επικαλούμενοι την ανάγκη για αποκατάσταση της δημοκρατίας. Αντίθετα, χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν έχουν καταδικάσει την επιχείρηση, θεωρώντας την ως παραβίαση της κυριαρχίας και ως αποσταθεροποιητική δύναμη στην περιφερειακή πολιτική.

Πιο συγκεκριμένα: Η Γαλλία κάλεσε να υπάρξει «ειρηνική» και «δημοκρατική» μετάβαση στη Βενεζουέλα αναφέροντας πως ο «λαός» της Βενεζουέλας «απαλλάχθηκε» από τη «δικτατορία του Μαδούρο». Η Γερμανία έκρινε πως ο Νικολάς Μαδούρο «οδήγησε τη χώρα του στην καταστροφή» και «διαδραμάτιζε προβληματικό ρόλο στην περιοχή», υποστηρίζοντας πως εκείνος «ενέπλεξε τη Βενεζουέλα στη διακίνηση ναρκωτικών». Η Ισπανία «δεν θα αναγνωρίσει (...) μια επέμβαση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο», μολονότι δεν αναγνώριζε ούτε «το καθεστώς Μαδούρο». Η Ιταλία χαρακτήρισε «νόμιμη» την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, η οποία είχε κατ’ αυτήν «αμυντικό» χαρακτήρα. Η Βρετανία σημείωσε πως όλες οι χώρες πρέπει να «σέβονται το διεθνές δίκαιο» και τόνισε πως «δεν συμμετείχε» στην αμερικανική επιχείρηση. Η Κίνα εξέφρασε «βαθύ σοκ» και «καταδίκασε σθεναρά» την «καταφυγή στη βία από τις ΗΠΑ εναντίον ενός κυρίαρχου κράτους και τη δράση τους εναντίον του προέδρου του». Η Ρωσία χαρακτήρισε «βαθιά ανησυχητική και καταδικαστέα» την «πράξη της στρατιωτικής επίθεσης στη Βενεζουέλα», τονίζοντας ακόμη πως «η ιδεολογική εχθρότητα θριάμβευσε επί του οικονομικού πραγματισμού». Η Τουρκία κάλεσε χθες όλα τα μέλη σε αυτοσυγκράτηση για να αποφευχθούν «επιζήμιες συνέπειες για την περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια». Το Ισραήλ «χαιρέτισε την απομάκρυνση του δικτάτορα που ηγείτο δικτύου τρομοκρατίας και ναρκωτικών» κι έκανε λόγο για «ιστορική στιγμή», κρίνοντας πως ο Ντόναλντ Τραμπ ενήργησε ως «ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου».

Η Ελλάδα δήλωσε «Ο Νικολάς Μαδούρο ήταν επικεφαλής μιας βάναυσης και καταπιεστικής δικτατορίας που προκάλεσε αδιανόητο πόνο στον λαό της Βενεζουέλας. Το τέλος του καθεστώτος του προσφέρει νέα ελπίδα για τη χώρα. Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών».

Το Μέλλον

1. Διπλωματικές Λύσεις: Η έμφαση στη διπλωματική εμπλοκή και τις διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης Μαδούρο, της αντιπολίτευσης και των διεθνών παραγόντων είναι ζωτικής σημασίας. Μια μεσολάβηση μπορεί να δώσει λύσεις και  να προσφέρει μια ειρηνική διευθέτηση και να θέσει τα θεμέλια για δίκαιες εκλογές.
2. Ανθρωπιστική Βοήθεια: Άμεση διεθνής υποστήριξη είναι απαραίτητη για να ικανοποιηθούν οι επείγουσες ανθρωπιστικές ανάγκες. Το  άνοιγμα ανθρωπιστικών διαδρόμων και η διευκόλυνση της διανομής βοήθειας θα πρέπει να είναι προτεραιότητες για να ανακουφιστεί ο πόνος του λαού της Βενεζουέλας.
3. Μακροπρόθεσμη Οικονομική Ανάκαμψη: Οι προσπάθειες ανοικοδόμησης μετά τη σύγκρουση πρέπει να επικεντρωθούν στην ανασυγκρότηση της οικονομίας της Βενεζουέλας. Αυτό περιλαμβάνει τη μεταρρύθμιση της βιομηχανίας πετρελαίου, τη διαφοροποίηση της οικονομίας και τη δημιουργία βιώσιμων ευκαιριών ανάπτυξης.

Επίλογος

Η κατάσταση στη Βενεζουέλα μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των Η.Π.Α. παραμένει σύνθετη και γεμάτη προκλήσεις.

Ενώ ο στόχος της αποκατάστασης της δημοκρατίας είναι ευγενής, ο δρόμος προς την επίτευξή του είναι γεμάτος γεωπολιτικά και ανθρωπιστικά εμπόδια.

Μια πολυδιάστατη προσέγγιση που συνδυάζει διπλωματικές προσπάθειες, ανθρωπιστική βοήθεια και σχέδια οικονομικής ανάκαμψης είναι απαραίτητη.

Η διεθνής κοινότητα πρέπει να παραμείνει εμπλεκόμενη, υποστηρίζοντας μια ειρηνική και βιώσιμη λύση που να σέβεται τη θέληση και τις ανάγκες του λαού της Βενεζουέλας.

Ο Πειραιάς κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχε υποστεί αρκετούς βομβαρδισμούς από τους κατακτητές. Οι ιταλικοί βομβαρδισμοί δεν προκάλεσαν ούτε σοβαρές ζημιές ούτε πολλά θύματα. Πιο συγκεκριμένα οι δυνάμεις της ιταλικής βασιλικής αεροπορίας -RA- βομβάρδισαν για πρώτη φορά τον Πειραιά τον Νοέμβριο του 1940 και ακολούθησαν εκ νέου βομβαρδισμοί τους επόμενους δύο μήνες που όπως αναφέρθηκε ήταν άστοχοι από στρατιωτική άποψη και οι απώλειες δεν ήταν ούτε πολλές ούτε καταστροφικές.

Ο μόνος σοβαρός βομβαρδισμός των κατακτητών ήταν ο γερμανικός στις 7 Απριλίου του 1941 με την ανατίναξη του βρετανικού ατμόπλοιου Clan Fraiser. Όμως ακόμα και αυτός ο βομβαρδισμός δεν ξεπέρασε σε έκταση και σφοδρότητα τον συμμαχικό βομβαρδισμό των αγγλοαμερικανών στις 11 Ιανουαρίου 1944. Πριν τον συμμαχικό βομβαρδισμό του ́44 η βρετανική αεροπορία είχε επιχειρήσει και το 1941 και το 1942 εναντίον του Πειραιά και των γύρω περιοχών αλλά επρόκειτο για ασθενικές αεροπορικές επιδρομές που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 1941 καθώς και τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1942 με λίγα θύματα.

Έκτοτε οι εμφανίσεις των συμμαχικών αεροπορικών δυνάμεων έγιναν πολύ αραιές μέχρι το σφοδρό βομβαρδισμό του 1944.
Τον Ιανουάριο του 1944 ο Πειραϊκός λαός αισιοδοξούσε για τη νικηφόρα έκβαση του πολέμου καθώς τα νέα που έφθαναν από τα πολεμικά μέτωπα ήταν ενθαρρυντικά για τη νίκη των συμμάχων. Ο Ερυθρός Σταυρός είχε αυξήσει τις αποστολές τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης. Ο συνδυασμός αυτών των γεγονότων τροφοδοτούσε τις ελπίδες του Πειραϊκού και ολόκληρου του ελληνικού λαού για επερχόμενη ήττα των Γερμανών. Μέσα σε αυτό το κλίμα και λίγους μήνες πριν την απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε ο συμμαχικός βομβαρδισμός του Πειραιά.

Ένα χρόνο πριν η «Οδηγία της Καζαμπλάνκας» ύστερα από κοινή απόφαση των Γενικών Επιτελείων των Η.Π.Α. και της Βρετανίας καθώς και της Διοίκησης των Βομβαρδιστικών της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας -RAF- και των Αεροπορικών Δυνάμεων του Αμερικανικού Στρατού -USAAF- ανέλαβαν τον συντονισμό των δυνάμεων τους για την καταστροφή των βιομηχανικών, οικονομικών και στρατιωτικών βάσεων των δυνάμεων του Άξονα. Έτσι από τον Νοέμβριο του 1943 η USAAF εξαπέλυε καθημερινά σφοδρές επιθέσεις εναντίον στρατηγικών στόχων του εχθρού όπως λιμανιών, αποθηκών, σιδηροδρομικών εγκαταστάσεων σε Τσεχοσλοβακία, Ρουμανία, Γιουγκοσλαβία, Αλβανία και Σόφια. 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι αγγλικές δυνάμεις στις 6 Δεκεμβρίου 1943 βομβάρδισαν τον Πειραιά. Βέβαια και αυτός ο βομβαρδισμός ήταν ήπιος αλλά από εκεί και έπειτα η απειλή ενός σφοδρού βομβαρδισμού ήταν διάχυτη στον πειραϊκό λαό. Έτσι ένα μήνα μετά, στις 11 Ιανουαρίου 1944 11:30 το πρωί στην οροφή του Μεγάρου Βάττη στο λιμάνι υψώθηκε μία μικρή μαυρόασπρη σημαία που αποτελούσε προειδοποίηση για τα πλοία για επερχόμενο βομβαρδισμό. Δύο σουηδικά φορτηγά πλοία που ξεφόρτωναν τις αποστολές του Ερυθρού Σταυρού, σταμάτησαν την εκφόρτωση και έβαλλαν πλώρη για την Ψυττάλεια. Στις 12:35 χτύπησε ο πρώτος συναγερμός. Άλλοι Πειραιώτες κρύβονταν στα καταφύγια και άλλοι έβγαιναν στους δρόμους και στις ταράτσες κουνώντας λευκά μαντήλια και φωνάζοντας με χαρά, «Έρχονται τα δικά μας».

Οι Πειραιώτες που διακινδύνευαν να πιάνουν παράνομα τη συχνότητα του ραδιοσταθμού του Καΐρου, είχαν ενημερωθεί από το BBC λίγες μέρες πριν την 11η Ιανουαρίου ότι το λιμάνι επρόκειτο να βομβαρδιστεί. Οι δηλώσεις στις εκπομπές του BBC ήταν χαρακτηριστικές, «Ο λιμήν του Πειραιώς συνιστά μεγάλη ναυτική βάση δια τους Γερμανούς και ως τοιαύτην πρέπει να βομβαρδισθή απηνώς. Τουλάχιστον 500 μέτρα μακράν του λιμένος είναι δυνατόν να υπάρχη μία σχετική ζώνη ασφαλείας».

Η προειδοποίηση ήταν σαφής, το λιμάνι του Πειραιά αποτελούσε τον κύριο στρατιωτικό στόχο λόγω της στρατηγικής του σημασίας για τις δυνάμεις Κατοχής. Πρόσφατες αεροφωτογραφίες που είχαν οι Σύμμαχοι αποδείκνυαν πως στο λιμάνι υπήρχαν 31 σκάφη στις διαταγές του γερμανικού ναυτικού. Ωστόσο ο βομβαρδισμός ξεπέρασε τις ανακοινώσεις του BBC καθώς η σχετική ζώνη ασφαλείας «500 μέτρα μακράν του λιμένος» βομβαρδίστηκε και αυτή.

Τρεις ήταν οι επιδρομές των 200 συμμαχικών βομβαρδιστικών που χτύπησαν την πόλη του Πειραιά με 600 βόμβες. Ο πρώτος βομβαρδισμός πραγματοποιήθηκε στις 12:35-13:43, ο δεύτερος στις 19:22-21:40 και ο τρίτος στις 21:57-23:15.

Πρώτοι βομβάρδισαν οι Αμερικανοί. Ο αμερικανικός σχηματισμός των τετρακινητήριων Boeing-Β17 Flying Fortress 494 που ανήκαν στην 5η πτέρυγα μάχης της 15 ης αεροπορικής στρατιάς απογειώθηκε από την ιταλική βάση Φότζια και Τάραντα υπό την συνοδεία δικινητήριων μονοθέσιων καταδιωκτικών, Lockheed P38 Lightning της 14ης Σμηναρχίας Μαχητικών, για προστασία από επίθεση αεροσκαφών του Άξονα και με περίπου 100 εμπρηστικές βόμβες κατάφεραν να πλήξουν το ιστορικό κέντρο του Πειραιά.

Οι Βρετανικοί βομβαρδισμοί που ακολούθησαν έπληξαν περισσότερο στρατιωτικούς στόχους από ότι ο αμερικανικός βομβαρδισμός αλλά ανέκοψαν κάθε προσπάθεια ανάσυρσης εγκλωβισμένων από τα ερείπια. Η επιδρομή των Άγγλων αεροπόρων ήταν σαφώς πιο εύστοχη καθώς για να βυθίσουν ένα γερμανικό πλοίο περιπολίας μεταξύ Δραπετσώνας και Ψυττάλειας χρειάστηκαν μόνο μια φωτοβολίδα και τρεις βόμβες.

 Οι πτήσεις των συμμαχικών αεροπλάνων γίνονταν με εξαιρετική δυσκολία λόγω του καταιγισμού των αντιαεροπορικών πυρών που δέχονταν από τα αντιαεροπορικά πυροβολεία του Αιγάλεω, της Δραπετσώνας, της Ευγένειας και του Προφήτη Ηλία που ήταν εξοπλισμένα με γερμανικά πυροβόλα Flak 88 χλσ. ενώ οι προβολείς τους προσπαθούσαν να εντοπίσουν το στόχο τους γεγονός που τα ανάγκαζε να πετούν αρκετά ψηλά.

Ο βομβαρδισμός έπληξε κυρίως το κέντρο της πόλης αλλά πολλές βόμβες έπεσαν και στις γειτονικές συνοικίες. Πιο συγκεκριμένα στον κεντρικό Πειραιά βομβαρδίστηκαν, επτά ναοί από τους οποίους επλήγη περισσότερο ο ιερός ναός της Αγίας Τριάδας, όπου όρθια απέμειναν μόνο τα δύο καμπαναριά καθώς ο υπόλοιπος ναός γκρεμίστηκε, το Μέγαρο Ζερβού μεταξύ των οδών Τσαμαδού -Φίλωνος όπου το ισόγειο έμεινε ανέπαφο, το κτίριο της Ηλεκτρικής Εταιρείας επί της οδού Βασιλέως Κωνσταντίνου (σημερινή Ηρώων Πολυτεχνείου) που τα υπόγειά του είχαν μετατραπεί σε καταφύγιο με αποτέλεσμα να υπάρξουν πολλά θύματα.

 Επίσης, χτυπήθηκαν το μηχανουργείο του Μυτιληναίου επί της Αιτωλικού, το εργοστάσιο σαπουνιού Παπουτσάνη, όπου σκοτώθηκαν αρκετοί εργάτες, το Μέγαρο του ΙΚΑ επί της Καποδίστρια και Λουδοβίκου, η εισαγγελία Πειραιώς, το Μέγαρο Σπυράκη, το σπίτι του δικηγόρου Ανέστη Τζαβάρα επί της Ηρώων Πολυτεχνείου όπου έκαναν σύσκεψη τα μέλη της Επιτροπής προσωπικοτήτων του ΕΑΜ με αποτέλεσμα να σκοτωθούν κάποια από τα μέλη αλλά και η γυναίκα του, Ισμήνη Τζαβάρα, το εστιατόριο Βίρβος-Τελώνης που βρισκόταν επί της Τσαμαδού γωνία με Ηρώων Πολυτεχνείου με πολλά θύματα ανάμεσά τους και ο ιδιοκτήτης Βίρβος, το ιδιωτικό σχολείο της Κατρανίδου στην Κοκκινιά και πολλά άλλα κτίρια στους κεντρικούς δρόμους του Πειραιά, επί της Αλκιβιάδη, Χατζηκυριάκου, Ευαγγελιστρίας, Γούναρη, Βασιλέως Γεωργίου, Υψηλάντη, Πραξιτέλους, Ανδρούτσου και αλλού. Βόμβες έπεσαν και στο τετραώροφο ξενοδοχείο Continental που είχε επιταχθεί από τους Γερμανούς και στην Εμπορική Σχολή που καταστράφηκε τελείως αλλά δεν υπήρξαν θύματα καθώς η Σχολή είχε επιταχθεί από τους Γερμανούς και δεν λειτουργούσε. Βομβαρδίστηκαν επίσης η Σχολή Καλογραιών και ο Τινάνιος Κήπος.

Στον Ηλεκτρικό Σταθμό του Πειραιά η κατάσταση ήταν ακόμα χειρότερη καθώς είχαν ρίξει πολλές βόμβες με αποτέλεσμα η γύρω περιοχή, τα κτίρια και τα καταστήματα να μετατραπούν σε ένα σωρό ερειπίων με πολλά θύματα. Βόμβες έπεσαν και στην ελληνογαλλική σχολή Jeanne D’ Αrc. Οι αδελφές της σχολής όταν άκουσαν τον πρώτο συναγερμό από τις σειρήνες φρόντισαν να απομακρύνουν άμεσα τα παιδιά που φοιτούσαν εκεί στέλνοντάς τα γρήγορα στα σπίτια τους. Όσες αδελφές και μαθήτριες δεν είχαν απομακρυνθεί, αναζήτησαν προστασία στο πρόχειρο καταφύγιο της σχολής όμως δύο βόμβες έπεσαν στο κτίριο η μία εκ των οποίων έπεσε στον τοίχο του κήπου με αποτέλεσμα η ηγουμένη Μητέρα Θηρεσία Jonguenet να βρει τραγικό θάνατο κάτω από τα ερείπια και η Αδελφή Βαλεντίν να τραυματιστεί θανάσιμα από το ωστικό κύμα έκρηξης. Οι βόμβες ισοπέδωσαν το πρώτο τμήμα του κτηρίου ενώ το δεύτερο ήταν ετοιμόρροπο και οι σκάλες αδιάβατες. Μόνο το τρίτο τμήμα με την πτέρυγα των δωματίων που οδηγούσε στον κήπο ήταν σε καλύτερη κατάσταση καθώς εκεί δεν είχαν κατεδαφιστεί οι τοίχοι αλλά είχαν σπάσει μόνο τα τζάμια και οι πόρτες.

Το σχέδιο βομβαρδισμού χώρισε την πόλη του Πειραιά σε τμήματα ρίχνοντας βόμβες κατά μήκος όλου του λιμανιού, του κέντρου και γειτονικών δήμων. Στον πρωινό, απογευματινό και βραδινό βομβαρδισμό χτυπήθηκαν οι περιοχές Άγιος Διονύσιος, Δραπετσώνα, Κερατσίνι, Πέραμα, Αγία Σοφία, Καμίνια, Κιλικιανά και Κοκκινιά.

Οι γραμμές του τραμ είχαν ξεριζωθεί ενώ βόμβες έπεσαν και στις Σιδηροδρομικές γραμμές των ΣΠΑΠ, μεγάλοι κρατήρες έκοβαν στη μέση τους δρόμους και συνεργεία της Πυροσβεστικής προσπαθούσαν να απεγκλωβίσουν τους θαμμένους κάτω από τους σωρούς των ερειπίων και να σβήσουν τις φωτιές από τα φλεγόμενα κτίρια. Τα κάρα του Δήμου μάζευαν ακρωτηριασμένα πτώματα από τους δρόμους οδηγώντας τα σε ομαδικούς τάφους στο νεκροταφείο της Ανάστασης στο Κερατσίνι.

Αργά το ίδιο βράδυ ο Κατοχικός πρωθυπουργός Ι. Ράλλης προέβη σε ανακοινώσεις για την αεροπορική επιδρομή εναντίον του Πειραιά που δημοσιεύτηκαν στον ελεγχόμενο από τους Γερμανούς Τύπο της εποχής με τον συμμαχικό βομβαρδισμό της πόλης να αποτελεί το κύριο θέμα των εφημερίδων στο οποίο αφιέρωσαν πρωτοσέλιδα άρθρα ακόμα και 10 μέρες μετά το βομβαρδισμό. Ο λογοκριμένος Τύπος χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς για να προπαγανδίσουν τις θέσεις τους εναντίον του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, να διαστρεβλώσουν τα πραγματικά γεγονότα και να παρουσιάσουν τους συμμάχους σαν να ήταν εκείνοι ο εχθρός της χώρας υπόλογοι για τα δεινά που περνούσε ο ελληνικός λαός και όχι οι ίδιοι οι Γερμανοί κατακτητές.

 Οι νυκτερινές ανακοινώσεις του Ι. Ράλλη στην εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα» δημοσιεύτηκαν με πρωτοσέλιδο άρθρο όπου χαρακτήριζε τις βομβαρδιστικές επιθέσεις των συμμάχων ως ανοσιούργημα εναντίον άμαχου πληθυσμού. Στην εφημερίδα «Ακρόπολις» όπως και στο «Ελεύθερον Βήμα» το διάγγελμα του πρωθυπουργού δημοσιεύτηκε σε πρωτοσέλιδο άρθρο όπου διαμαρτυρόταν για τους εκατοντάδες νεκρούς από τη συμμαχική αεροπορική επιδρομή που αποτελούσε έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Η έκταση του συμμαχικού βομβαρδισμού παρουσιάστηκε με έντονο ύφος μέσα από τον λογοκριμένο Τύπο της εποχής που με πρωτοσέλιδα άρθρα και με έντονους τίτλους μετέφεραν εικόνες ισοπέδωσης, αιματοχυσίας και ολοκληρωτικής διάλυσης ενώ ο βομβαρδισμός της πόλης του Πειραιά ταυτιζόταν με τον βομβαρδισμό που υπέστησαν και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Οι σύμμαχοι κατηγορούνταν για ένα προμελετημένο, άδικο και ανηλεή βομβαρδισμό που δεν είχε στρατιωτικούς στόχους αλλά έπληξε τον άμαχο πληθυσμό του Πειραιά, «..Από τα διαπιστωθέντα αποτελέσματα της επιδρομής προκύπτει ότι αυτή ήτο προμελετημένη και εστρέφετο αποκλειστικώς κατά του άμαχου πληθυσμού...  Η εφημερίδα Ακρόπολις ανέφερε, «...Όλαι σχεδόν αι προς τον λιμένα συνοικίαι και το κέντρον της ατυχούς πόλεως παρουσίαζαν την εικόνα της ερειπώσεως και σπαραγμού που ακολούθησαν μετά τους 3 συναγερμούς που εσημάνθησαν με τους αγρίους τρομοκρατικούς βομβαρδισμούς της αγγλοαμερικανικής αεροπορίας».

Πρωτοσέλιδα και εκτενή άρθρα με έντονους τίτλους που αναφέρονταν στην καταστροφή που προκάλεσε ο συμμαχικός βομβαρδισμός φιλοξένησε η εφημερίδα «Ακρόπολις» στα φύλλα της από τις 12 Ιανουαρίου 1944 μέχρι το τέλος του μήνα, «Από την κόλαση του Πειραιώς τραγικαί λεπτομέρειαι δια τα θύματα. Ο Επίσημος κατάλογος των μέχρι της εσπέρας ταφέντων». «Στιγμιότυπα από τη συμφοράν του Πειραιώς». Τα άρθρα συνοδεύονταν από φωτογραφικό υλικό του κατεστραμμένου Πειραιά.

 Μία σειρά άρθρων και φωτογραφικών στιγμιότυπων που αναφέρονταν στο συμμαχικό βομβαρδισμό του Πειραιά αποτελούσαν το κύριο θέμα των φύλλων του Τύπου της εποχής περιορίζοντας τις άλλες θεματικές. Όλα τα άρθρα εξυπηρετούσαν το σκοπό των Γερμανών κατακτητών να παρουσιάζονται οι σύμμαχοι ως δολοφόνοι του ελληνικού λαού.

Αποτελέσματα: Αυτό το σύνολο βομβαρδισμών οδήγησε στον θάνατο πάνω από 700 κατοίκους των γύρω περιοχών. Μεγαλύτερες καταστροφές υπέστη το ιστορικό κέντρο του Πειραιά. Σοβαρές ζημιές είχαν επτά ναοί, εκατοντάδες οικίες, ο Τινάνειος κήπος, η Εμπορική Σχολή, το εργοστάσιο σαπουνιού Παπουτσάνη, το κτήριο της Ηλεκτρικής εταιρείας, της οποίας το καταφύγιο καταπλάκωσε 65 μαθητές από τη Δημοτική Οικοκυρική Σχολή Πειραιά, το Μέγαρο του ΙΚΑ και πολλά άλλα.

Ο "Ηλεκτρικός" Σιδηροδρομικός Σταθμός Πειραιά υπέστη σοβαρές ζημιές, ενώ γύρω κτήρια κατεστράφησαν εντελώς. Στην Ελληνογαλλική Σχολή Ζαν ντ'Αρκ, η Μητέρα Θηρεσία Jonguenet βρήκε τραγικό θάνατο κάτω από τα ερείπια και η Αδελφή Βαλεντίν τραυματίστηκε θανάσιμα. Ανελέητα βομβαρδίστηκαν οι περιοχές Περάματος, της Κοκκινιάς, της Δραπετσώνας, του Κερατσινίου και του Αγίου Διονυσίου. Αρκετά παράδοξο ήταν το γεγονός ότι ο βομβαρδισμός άρχισε σε ώρα αιχμής, ότι σκοτώθηκαν μόνο 8 Γερμανοί και ότι δεν επλήγησαν καθόλου οι γερμανικές εγκαταστάσεις στο λιμάνι του Πειραιά και στην Ελευσίνα. Τέλος προκαλεί αίσθηση το γεγονός ότι τα Καμίνια και η Κοκκινιά, τα οποία φιλοξενούσαν τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων του ΕΑΜ, δέχτηκαν σφοδρή επίθεση, σκοτώνοντας πολλά από τα μέλη της. Ο Πειραιάς άρχισε να ανακάμπτει από το 1946 προσπαθώντας μέχρι και σήμερα να κλείσει τις πληγές του

Πηγή: διδακτορική διατριβή της Τζαφέρα Αγγελικής.

Προοίμιο

Ποια είναι η φύση της δημιουργικότητας; Γιατί υπάρχει κάτι και όχι τίποτα; Τι είναι το είναι και τι δεν είναι το μηδέν. Κακορίζικες έννοιες που βασανίζουν το άνθρωπο από τότε που άρχισε να καταλαβαίνει ότι υπάρχει. «Κανείς» σημαίνει και ένας και κανένας! Τι είναι ο άνθρωπος τώρα που ζει; Τι θα είναι όταν πεθάνει; Και τι ήταν προτού να γεννηθεί; Ο Κολόμβος είδε ως Αμερική την Ινδία που έψαχνε!

Ο Σωκράτης έξω από την άγνοια δεν βρήκε στήριγμα: «εν οίδα ότι ουδέν οίδα»! «Εν» και «ουδέν» φανερώνονται στο περίφημο Ούτις = Κανένας! του Οδυσσέα.

Η Μήτις ήταν η πρώτη Σύζυγος του Δία και μητέρα της Αθηνάς, της θεάς της σοφίας! Η ύπαρξή μας δεν είναι νοητή χωρίς την ανυπαρξία.

Οι Αρχαίοι Προγονοί μας είναι εκείνοι που ανακάλυψαν πρώτοι το Χάος, το «μη είναι», από το οποίο προέρχονται τα πάντα. « Ήτοι μεν πρώτιστα Χάος εγένετο» (Ησίοδος).

Η αποκάλυψή του, όμως, από τους επιστήμονες έγινε ουσιαστικά τα τελευταία σαράντα χρόνια, οπότε και ερευνάται συ στηματικά ως Θεωρία του Χάους. Εντούτοις οι επιστημονικές ιδέες και ειδικά στη μετα φορική μορφή τους είναι σαν τα φάρμακα, που στη σωστή τους αναλογία είναι σωτήρια, αλλά με λάθος συνταγή προκαλούν κακό. Απαιτείται, λοιπόν, σύνεση.