Σε ένα παλαιό άρθρο (εδώ) 1/10/2021 «Η επαναχάραξη της στρατηγικής των ΗΠΑ απαιτεί και επαναχάραξη της ελληνικής στρατηγικής» αναφέραμε ότι η λανθασμένη ακολουθούμενη στρατηγική από τις ΗΠΑ, σε πολλές περιοχές της υφηλίου, Μ. Ανατολή, Αφρική, Άπω Ανατολή, Κεντρική Ασία, σε διάφορα θέματα όπως, η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, η παγκοσμιοποίηση, η ενέργεια, η κλιματική αλλαγή, η λαθρομετανάστευση, είχε σοβαρές επιπτώσεις για τις ΗΠΑ και ήταν η αιτία της απόφασης επαναχάραξης της Στρατηγικής τους. Στο βάθος η επαναχάραξη της στρατηγικής βλέπει καθαρά την Οικονομία.
Τέσσερις δεκαετίες οι ΗΠΑ, μέσω συμμαχιών και οργανισμών προσπαθούσαν να περιορίσουν την κουμουνιστική πολιτική εξάπλωση και την δύναμη της Σοβιετικής Ένωσης μέχρι την πτώση του τείχους». Αργότερα ο εικοσαετής πόλεμος κατά της τρομοκρατίας, μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, σε συνδυασμό με την «Αραβική Άνοιξη», τους ενέπλεξε, μία εικοσαετία, σε μεγάλους χρονικά πολέμους στην Μ. Ανατολή, (Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία} και σε μικροεπιχειρήσεις στην Αφρική, με μεγάλο κόστος σε ανθρώπινες ζωές αλλά και με τεράστιο οικονομικό κόστος. Ταυτόχρονα ως πρώτοι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης αγνόησαν τα μέτρα ασφαλείας για το εμπόριο, την κοινωνική δομή, την τεχνολογία, το πολιτικό σύστημα, την γνώση, κ.τ.λ., εστιάζοντας μόνο στα φθηνά εργατικά χέρια της Άπω Ανατολής και κυρίως της Κίνας. Γιγάντωσαν τις επιχειρήσεις τους στις περιοχές αυτές, δημιουργώντας έναν άνισο ανταγωνισμό τιμών, των προϊόντων του εξωτερικού με αυτές του εσωτερικού, αυξάνοντας στο εσωτερικό την ανεργία και παραβλέποντας ότι ο μέχρι τότε περιορισμένος, οικονομικά και γεωπολιτικά, γίγαντας, η Κίνα, αντιγράφει τα πάντα με πρώτη την τεχνολογία και «ξυπνάει».
Προϋπόθεση αλλαγής της στρατηγικής τους ήταν η «παλιννόστηση» των αμερικανικών δυνάμεων από στρατιωτικές επιχειρήσεις σε οποιοδήποτε μέρος της υφηλίου. Πριν την παλιννόστηση προσπάθησαν, κατά το δυνατόν, να φέρουν ηρεμία στις περιοχές που ενεπλάκησαν μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου, με πρώτη την Μ. Ανατολή. «Ηρεμία» ανεξαρτήτως αποτελέσματος είναι η συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν την οποία οι Ιρανοί παραβίασαν μετά την πρώτη θητεία του κ. Τράμπ με τα σημερινά αποτελέσματα. Η βοήθεια προς το Ισραήλ για σύναψη διπλωματικών και όχι μόνο, σχέσεων, με τα αραβικά κράτη και τις συμφωνίες του «Αβραάμ». Η συνεχής πίεση, με κάθε μέσο, στα αραβικά κράτη για αναγνώριση του Ισραήλ με στόχο την μείωση της έντασης σε όλη την Μ. Ανατολή.
Η αλλαγή της στρατηγικής απαίτησε επίσης την συμφωνία, AUΚUS (Australia, United Kingdom, United States), μεταξύ των ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία και Αυστραλία, εμπλέκοντας στο γεωπολιτικό παιγνίδι την Αυστραλία, στον έλεγχο του Ειρηνικού ως πυρηνική δύναμη, με άγνωστο αριθμό πυρηνοκίνητων υποβρυχίων, πιθανόν και πυρηνικών όπλων, με αποδέσμευση τεχνολογίας υψηλού επιπέδου με ότι αυτό συνεπάγεται για το τι θα ακολουθήσει, βάζοντας στο κάδρο και περιορίζοντας τον εν δυνάμει «εχθρό» την Κίνα.
Η αλλαγή της στρατηγικής δεν προχώρησε δυναμικά από τον κ. Μπάιντεν. Με την επάνοδο του ο κ. Τραμπ, ξεκίνησε δυναμικά επαναπροσδιορίζοντας τα συμφέροντα των ΗΠΑ, χωρίς να ακολουθούν τις διεθνείς δεσμεύσεις τους, ΝΑΤΟ, ΟΗΕ, κλιματική αλλαγή, τις διακρατικές δεσμεύσεις, επηρεάζοντας πρώτα χώρες της ΕΕ που εξαρτώνται από τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ. Πρώτη απαίτηση αλλαγής ήταν το τέλος της παγκοσμιοποίησης η οποία σηματοδότησε μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές που επηρεάζουν κυρίως την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας και η οποία από την πλευρά της επηρεάζει, την Κίνα, την Ρωσία, την Ινδία, την Αφρική, την Ν. Αμερική, την Μ. Ανατολή, την κλιματική αλλαγή, την τρομοκρατία, το ΝΑΤΟ, την Ευρώπη και την εσωτερική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ ή της λεγόμενης Δύσης, η νέα στρατηγική των ΗΠΑ, έχει επιλέξει την χώρα μας ως τον πλέον «ανατολικό σταθμό ελέγχου» της Ευρασίας και της Ανατολικής Μεσογείου και η επιλογή αυτή θα έχει ως αποτέλεσμα την αναβάθμιση της χώρας μας σε πολλούς τομείς που θα σχετίζονται με τον προαναφερόμενο τίτλο.
Οι συζητήσεις, Ελλάδος – ΗΠΑ, για την στρατηγική αναβάθμιση και τον νέο ρόλο της χώρας μας ξεκίνησαν το 2017, κατά την πρώτη θητεία του κ. Τράμπ, με την τότε κυβέρνηση υπό τον κ. Τσίπρα. Επρόκειτο για μία Στρατηγική Συμφωνία που περιελάμβανε την αναβάθμιση της Σούδας, της Λάρισας και την αξιοποίηση της Αλεξανδρούπολης με την κατασκευή του λιμένος. Η συμφωνία υπογράφτηκε από την σημερινή κυβέρνηση υπό τον κ. Μητσοτάκη. Δεν σχετίζεται με την ΕΕ, το ΝΑΤΟ ή άλλους οργανισμούς, είναι καθαρά μία «Διμερής Στρατηγική Συμφωνία» ΗΠΑ – Ελλάδος. Η ΕΕ έχει κατανοήσει τον νέο ρόλο της χώρας μας και τον έχει αποδεχθεί, διότι σχετίζεται και με την δική της ασφάλεια. Με την πάροδο του χρόνου η συμφωνία έγινε κατανοητή από όλα τα κράτη της ΕΕ αλλά και από την Τουρκία. Αν με προσοχή αναλύσουμε όλες τις κινήσεις των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και το ενδιαφέρον τους για συγκεκριμένες επενδύσεις στην χώρα μας θα βρούμε στοιχεία της Συμφωνίας. Σημειώνουμε ότι η αναβάθμιση της Σούδας και της Λάρισας η κατασκευή του λιμένος της Αλεξανδρούπολης, ανεβάζουν τον Δείκτη Ασφάλειας των περιοχών αυτών σε υψηλά επίπεδα.
Στις 8/3/2022, λίγες ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου της Ουκρανίας (εδώ) «Στον πόλεμο καμιά φορά χάνει και αυτός που τον κέρδισε» αναφέραμε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έδωσε την ευκαιρία στις ΗΠΑ να «πολεμήσουν» την οικονομία της Ρωσίας επιβάλλοντας οικονομικές κυρίως κυρώσεις, να δημιουργήσουν πρόβλημα στην οικονομία της ΕΕ και να εξασθενίσουν την υπεροψία και όχι μόνο της Γερμανίας. Σε μια Ρωσία της οποίας τα σύνορα με την ΕΕ είχαν καταργηθεί. Σε μια Ρωσία που είχε επενδύσεις σε όλες τις χώρες της ΕΕ και οι ρώσοι μεγιστάνες τα δισεκατομμύριά τους σε ευρωπαϊκές τράπεζες. Σε μια Ρωσία που διαχειρίζονταν ενεργειακά την ΕΕ. Άμεση επίπτωση του πολέμου ήταν το ενεργειακό πρόβλημα της ΕΕ και περισσότερο των χωρών που είχαν ενεργειακή εξάρτηση από την Ρωσία με πρώτη την Γερμανία, η οποία επιπρόσθετα ήταν και μεταπωλητής του ρωσικού φυσικού αερίου σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Να μην ξεχνάμε τον Nord Steam 1 και 2. Η ενέργεια αποτέλεσε πρώτο θέμα για τις ΗΠΑ στην αλλαγή της στρατηγικής τους.
Στις 17/5/2023 (εδώ) «Τα σύνορα του ψυχρού πολέμου Δύσης Ρωσίας, η Ελλάδα η Τουρκία και οι συζητήσεις περί συνεκμετάλλευσης» αναφέρθηκε ότι τα σύνορα της Ανατολικής Ευρώπης με την Ρωσία θα λειτουργήσουν όπως κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, με αυστηρούς περιορισμούς. Με αφορμή αυτόν τον περιορισμό της Ρωσίας, με την οποία πολλές χώρες της ΕΕ είχαν μεγάλες εμπορικές συναλλαγές και επειδή η νέα στρατηγική των ΗΠΑ απαιτεί μόνιμες λύσεις, ξεκίνησε το μεγάλο πρόγραμμα που στο άρθρο ονομάσαμε SeatoSea, από θάλασσα σε θάλασσα και το φθινόπωρο του 2025, που παρουσιάστηκε το πρόγραμμα, ονoμάστηκε, Sea2Sea, δύο θάλασσες. Πολλοί το ονομάζουν κάθετο άξονα. Η ονομασία δεν έχει σημασία διότι ο σκοπός του προγράμματος είναι ίδιος.
Το Sea2Sea είναι η μόνιμη λύση εφοδιασμού της Ανατολικής Ευρώπης από το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης με βοηθητικό αυτό της Καβάλας. Θα αποτελέσουν τους τερματικούς σταθμούς, την κύρια βάση των πλοίων, τα εμπορεύματα των οποίων θα έχουν κυρίως προορισμό το Μπουργκάς της Βουλγαρίας, την Κωστάντζα της Ρουμανίας και γιατί όχι την Μολδαβία, την Ουκρανία κ.τ.λ.. Το όλο πρόγραμμα που θα απαιτήσει την κατασκευή σιδηροδρόμων και εθνικών οδών σε όλα τα προαναφερόμενα κράτη φαίνεται να υλοποιείται με διακρατικές συμφωνίες αλλά προχωρούν με τις παραινέσεις των ΗΠΑ. Τα εμπορεύματα θα φθάνουν στο Μπουργάς και στην Κωστάντζα χωρίς κάποιος τρίτος να θέτει περιορισμούς και ελέγχους, όπως η Τουρκία στα Στενά του Βοσπόρου, ή η Ρωσία στη Μαύρη θάλασσα, όταν οι καταστάσεις είναι έκρυθμες.
Είναι σίγουρο ότι το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και η περιοχή γύρο από την πόλη θα αποτελέσει έναν πολύ μεγάλο σταθμό και μελλοντικά γιατί όχι δίπλα του, μια βάση παρόμοια της Σούδας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το αμερικανικό LNG θα εφοδιάζει όλη την Ανατολική Ευρώπη από την Ρεβυθούσα και από την Αλεξανδρούπολη. Υπόψη η Ανατολική Ευρώπη εφοδιάζονταν με αέριο από την Ρωσία.
Η συμφωνία της χώρας μας με την Chevron είναι ένα μικρό μέρος υλοποίησης της στρατηγικής των ΗΠΑ. Η Ελλάδα αυτή την εποχή περνάει και από εξετάσεις ασφαλείας για την φιλοξενία επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Οι επενδύσεις αυτές δεν θα αργήσουν να έρθουν. Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ ή των συμμάχων τους για τα ναυπηγεία της Ελευσίνας είναι επίσης ένα μέρος αυτής της Στρατηγικής.
Τα προαναφερόμενα δεν υποτιμούν την Τουρκία, δεν την βάζουν στην άκρη. Απλά την αποδομούν από την Δύση και τα μεγάλα οράματά της. Η Τουρκία λόγω της γεωγραφικής της θέσης, ως μία μεγάλη σε πληθυσμό, Νατοϊκή, μουσουλμανική χώρα, με αναπτυσσόμενη οικονομία αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην Μέση Ανατολή και την Αφρική. Για να αποτελέσει περιφερειακή μεγάλη δύναμη, που αποτελεί και το όραμα του κ. Ερντογάν έχει πολύ δύσκολο δρόμο. Ο ρόλος της Βορειοανατολικά, Ανατολικά, Νοτιοανατολικά και Νότια θα είναι σημαντικός. Στα εξοπλιστικά προγράμματα θα μείνει πίσω λόγω των στρατηγικών επιλογών των ΗΠΑ. Η πιθανή χρησιμοποίησή τους κατά της Ελλάδος και του Ισραήλ είναι το μεγάλο τους εμπόδιο. Εάν και όταν αποφασιστεί να προμηθευτούν σύγχρονα μαχητικά από τις ΗΠΑ θα βρίσκεται πολύ πίσω από την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Τα παραπάνω αναφέρονται για να δείξουμε ότι και η Τουρκία εντάσσεται στην αλλαγή της στρατηγικής των ΗΠΑ.
Υπογραμμίζεται ότι η Στρατηγική Συμφωνίας Ελλάδος – ΗΠΑ «αγκαλιάζει» την στρατηγική συμφωνία Ελλάδος – Ισραήλ η οποία απαιτεί ξεχωριστή αναφορά.
Την επαναχάραξη της νέας στρατηγικής των ΗΠΑ, την έχει αναλάβει προσωπικά ο κ. Τράμπ με τους στενούς του συνεργάτες και όχι το διπλωματικό Σώμα.
Εχθροί, των ΗΠΑ, με την κύρια έννοια της λέξης, στην στρατηγική αυτή δεν υπάρχουν. Η στρατηγική έχει μπροστά της μόνο την Οικονομία.
Οι ΗΠΑ κατόρθωσαν η ΕΕ να αποκτήσει εχθρό, την Ρωσία, της οποίας τα σύνορα έκλεισαν και της επέβαλαν αμέτρητες κυρώσεις κυρίως οικονομικές. Επιπλέον το ξεκάθαρο μήνυμα προς την ΕΕ είναι «λάβετε μέτρα για την Άμυνά σας».
Τους δύο κύριους εκφραστές της πολυπολικότητας, Ρωσία και Κίνα τους αντιμετωπίζει μόνο οικονομικά.
Υπάρχουν όμως δύο σοβαρά προβλήματα για τα οποία, μέχρι σήμερα, ο κ. Τράμ δεν έχει κάνει καμιά αναφορά. Η Κίνα και μετά η Ρωσία που είναι οι κύριοι εκφραστές της πολυπολικότητας συμμετέχουν στον Οργανισμό Συνεργασίας Σαγκάης, Shanghai Cooperation Organization, (SCO) και είναι μέλη των BRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa). Στους BRICS που αποτελεί το σοβαρότερο θέμα συμμετέχουν 10 τα κράτη. Οι δύο αυτοί μεγάλοι οικονομικοί Οργανισμοί είναι αντίπαλοι των ΗΠΑ με τους BRICS να ξεχωρίζουν διότι δημιουργούν τεράστιο πρόβλημα στην οικονομία των ΗΠΑ και κυρίως στο δολάριο. Πολύ σύντομα SCO και BRICS θα έρθουν στο προσκήνιο.
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η αποδοχή από την Ελλάδα του ρόλου που προαναφέραμε, δεν σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις μας ενέδωσαν ή πρόκειται να ενδώσουν σε «κάτι». Το θέμα αναβάθμισης της Ελλάδος δεν πρέπει για κανέναν λόγο να γίνει θέμα εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης στη χώρας μας. Οι ΗΠΑ ξεχώρισαν την Ελλάδα για συγκεκριμένα γεωπολιτικά – γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα.
Η Ελληνική Στρατηγική πρέπει να είναι ξεκάθαρη. Κύριος και πρώτος στόχος πρέπει να είναι η ασφάλεια της χώρας και μετά τα οφέλη και η ανάπτυξη.
* Ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας είναι αντιπτέραρχος ε.α., πρώην πρόεδρος της ΕΑΑΑ.