Το Κέντρο Αριστείας ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ στο πλαίσιο συνεργασίας και συμμετοχής στη δράση του «Money Show» διοργάνωσε δύο επί μέρους συζητήσεις εργασίας το Σάββατο 31 Μαΐου 2025, με ερέθισμα την πρόσφατη παρουσίαση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της Λευκής Βίβλου για την ευρωπαϊκή άμυνα και τον (επαν)εξοπλισμό της Ευρώπης στο πλαίσιο «ReARM Europe
Plan/Readiness 2030».
Στην πρώτη ενότητα με τίτλο «Χτίζοντας μια ενιαία στάση του πολιτικού συστήματος για την μεγιστοποίηση του παραγωγικού αποτελέσματος» συμμετείχαν στελέχη του πολιτικού συστήματος και των κομμάτων με εμπειρία στην άμυνα, την αμυντική βιομηχανία και συζήτησαν την υποχρέωση ενός «συνιδιόκτητου» εθνικού σχεδιασμού που θα μεγιστοποιήσει το παραγωγικό αποτέλεσμα.
Το προφανές κατά γενική ομολογία ότι δηλαδή «η απαίτηση ότι η Εθνική Άμυνα δεν πρέπει να γίνεται τομέας πολιτικής αντιπαράθεσης υπό κομματική ευκαιριακή και ωφελιμιστική προσέγγιση» αν και αντιληπτό και εν πολλοίς αποδεκτό από τους συμμετέχοντες δεν επιβεβαιώνεται πάντα εμπράκτως όταν το ζήτημα αντιμετωπίζεται σε κοινοβουλευτικό επίπεδο.
Καταγράφεται δε η διαπίστωση ότι οι συμμετέχοντες στις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές θα πρέπει να στελεχώνονται από καταρτισμένα στελέχη τα οποία θα προσφέρουν θετικό πρόσημο στις εν γένει διεργασίες.
Ακόμη και η γραφειοκρατία των εν λόγω επιτροπών πολλάκις διαπιστώνεται ως προβληματική.
Συγκρατείται ότι στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να καταγραφούν οι απαιτήσεις, οι στόχοι, οι ευκαιρίες, οι δυνατότητες αλλά οι αδυναμίες μας: συστημικές, οργανωτικές, εξωτερικής πολιτικής και διπλωματίας συμπεριλαμβανομένης και της αμυντικής, ώστε οι όποιες διεκδικήσεις να είναι υπό τέτοια εθνική υπερκομματική στρατηγική η οποία θα διασφαλίζει διαχρονικά τα εθνικά μας συμφέροντα.
Η ΕΕ σήμερα βρίσκεται σε δομική στιγμή, πέραν της οικονομικής, κοινωνικής πολιτικής που την καθιστά τελείως διαφορετική από την κλασική μας γνωστή «κοινωνική και αναπτυξιακή προς όφελος των λαών της ΕΕ», προσανατολισμένη στα ζητήματα άμυνας.
Το γεγονός προβληματίζει για το κατά πόσο η χώρα μας είναι έτοιμη για το νέο αυτό πλαίσιο ως προς τα έμπρακτα οφέλη.
Πέραν του πλαισίου της ΕΕ με τις όποιες επιδιώξεις, η συμμετοχή της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας (δημόσια και ιδιωτική) στα μέχρι τούδε προγράμματα προ ReArm είναι σχεδόν μηδαμινή. Παράλληλα τα θεσμικά κείμενα περί αμυντικής στρατηγικής είναι παρωχημένα είτε χρονικά/ημερολογιακά είτε λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Από το εθνικό μας σύστημα και από τις πολιτικές προτεραιότητες αυτού απουσιάζει το ενδιαφέρον και η πρόνοια για την εθνική παραγωγή αμυντικών προϊόντων και των συνεπειών των ελλείψεων αυτών.
Η σημασία εμπλοκής των αμυντικών βιομηχανιών στον στρατηγικό σχεδιασμό θεωρείται αναγκαία και οι όποιες επιλογές από τούδε και στο εξής θα πρέπει να οδεύουν προς τούτο.
Οι τρεις παράγοντες του αμυντικού σχεδιασμού που καταγράφονται είναι οι οικονομικοί, οι τεχνολογικοί και η απειλή, ενώ είναι απόλυτα προφανές ότι αυτοί είναι αλληλο-συνδεόμενοι. Η ανάλυση αυτών για την πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια και δη μετά την οικονομική κρίση είναι η κύρια παράμετρος των σημερινών προβλημάτων και υστέρησης.
Από την εν γένει ανάλυση των λεχθέντων δυνάμεθα να συμπεράνουμε ότι η επιζητούμενη διαχρονικά συνεκτική πολιτική θα πρέπει να εξασφαλίζει την οργάνωση του οικονομικού παράγοντα υποστήριξης των άλλων δύο, ήτοι τις ΕΔ αλλά και την εθνική και ιδιωτική αμυντική βιομηχανία, παράγωγα των οποίων επιστρέφουν πίσω στη χώρα ως οικονομική ανάπτυξη, πέραν της πρώτιστης επιδίωξης αυτής της εθνικής ασφάλειας.
Στη δεύτερη ενότητα με τίτλο «Επιχειρησιακές και επιχειρηματικές ευκαιρίες και προκλήσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο» συμμετείχαν επίτιμοι Αρχηγοί Γενικών Επιτελείων και επιχειρηματίες στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας οι οποίοι συνεκτικά και περιεκτικά υπενθύμισαν τα χρονίζοντα προβλήματα που αφορούν στο κανονιστικό πλαίσιο, στην προβληματική επιχειρησιακή λειτουργία της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας ως προς το παραδοτέο προϊόν, στην από πλευράς κράτους μη υποστήριξη των εγχώριων δυνατοτήτων της ιδιωτικής αμυντικής βιομηχανίας λόγω χρονιζόντων παθογενειών και αντιλήψεων και λοιπά.
Επισημάνθηκε ότι στο πλαίσιο του ReArm, το ζητούμενο από την ΕΕ είναι η άμεση ή σε σύντομο χρόνο απόκτηση αμυντικών δυνατοτήτων και προς τούτο διατίθενται τα εργαλεία χρηματοδότησης των χωρών μελών αλλά και τρίτων ώστε η Ευρώπη να δύναται να αντιμετωπίζει τις σύγχρονες απειλές και προκλήσεις.
Υποστηρίχθηκε η άποψη ότι οι συνεργασίες τόσο στο εσωτερικό μεταξύ των κατεχόντων αναπτυξιακές αμυντικές δυνατότητες, όσο και στο εξωτερικό με διεθνείς συμπράξεις αποτελεί μονόδρομο για τις εθνικές επιλογές με στόχο την εύρεση εθνικού βηματισμού μέχρι να δυνάμεθα αυτόνομα ως χώρα να υλοποιήσουμε ένα εθνικό σχέδιο για την ανάπτυξη της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας (με ορίζοντα τουλάχιστον 10ετίας).
Οι εν λόγω συνεργασίες για την υλοποίηση τους αποτελούν πρόκληση και συνάμα υποχρέωση των Υπουργείων πέραν του ΥΕΘΑ για την προώθησή τους.
Καταγράφεται έλλειψη κουλτούρας, ένα μη συγκλίνον σκεπτικό, και μη σθεναρή ομοιογενής αντίληψη (mindset) στον τομέα της άμυνας, που εκφράζεται μεταξύ άλλων με παραδείγματα την μη ύπαρξη πανεπιστημιακών ιδρυμάτων προσφέροντας γνώση και παιδεία στο αντικείμενο, αλλά και η ίδια στη συνεργασία πανεπιστημίων και αμυντικής βιομηχανίας κυρίως σε έρευνα και ανάπτυξη (R&D).
Σε ότι αφορά στο ReArm η χώρα μας δεν είναι έτοιμη να παρέξει άμεσα δυνατότητες, συστήματα και αμυντικά προϊόντα και εκτιμάται ότι θα μείνει εκτός της διαφαινόμενης «νομής της πίτας» που το ReArm σηματοδοτεί. Συγκρατείται ότι χώρες «έτοιμες» όχι μόνο ευρωπαϊκές αλλά και τρίτες θα καρπωθούν τα μάλα!
Εξεφράσθη ο προβληματισμός για την έλλειψη διεργασίας Αμυντικού Σχεδιασμού αλλά και Επιχειρησιακού ομοίου (Defense Planning – Operational Planning) αντίστοιχο του ΝΑΤΟ.
Μόνο υπό τέτοιο πλαίσιο η ανάλωση των χρηματοδοτικών εργαλείων (SAFE-ReArm) θα εξασφαλίζει διαφάνεια και θα είναι συμπεριληπτική για όλες τις χώρες περιορίζοντας το ενδεχόμενο δημιουργίας τεχνολογικού gap αλλά και διαλειτουργικότητας μεταξύ των Χωρών μελών.
Εξίσου σημαντικό προς την κατεύθυνση μεγιστοποίησης του ημετέρου οφέλους, είναι η αυστηρή προσκόλληση στις υφιστάμενες γραφειοκρατικές διαδικασίες της ΕΕ, πέραν των εθνικών ζητημάτων που οφείλουμε τόσο η χώρα μας όσο και η Κυπριακή Δημοκρατία να αναδεικνύει προς υποστήριξη των αιτιάσεων και συμφερόντων τους. (Κατοχή εδάφους, casus belli, δίκαιο της θάλασσας, απειλητική ρητορική, αμφισβήτηση κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων κλπ.).
Σε γενικές γραμμές οι συμμετέχοντες επιχειρηματίες στο πάνελ, ήταν μάλλον απογοητευμένοι από τις διαμορφωθείσες συνθήκες των προηγούμενων δεκαετιών και εξέφρασαν συγκρατημένη αισιοδοξία για τις επερχόμενες εξελίξεις. Καθόλου ρητορικές οι ερωτήσεις αν σήμερα τα επιτελεία -υπό φόβο κατηγοριών διαπλοκής- ομιλούν με τις εταιρείες της χώρας, αν το πολιτικό σύστημα, η Κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίξει (promotion) την πώληση δυνατοτήτων και προϊόντων ελληνικών εταιρειών στις επαφές του με άλλες χώρες/Κυβερνήσεις (Government to Government G2G), γιατί η όποια αντίληψη απειλής να θεωρείται «ευρωπαϊκή» και όχι «νατοϊκή» (καθόσον κοινές οι περισσότερες χώρες και στους δύο οργανισμούς εκτός αν η εκτίμηση είναι ότι η Κύπρος απειλείται με προτεραιότητα{!?!}), άρα και η αντιμετώπιση να είναι πιο δομημένη εντός του υφιστάμενου πλαισίου ΝΑΤΟ?
Στο τραπέζι ετέθη το ζήτημα (ως ουσιαστική καινοτομία) της σύμπραξης δημοσίου-ιδιωτικού τομέα ΣΔΙΤ επί διακριτών ευκαιριών, προς αμοιβαίο όφελος ένθεν κακείθεν. Επί παραδείγματι, συμπράξεις τύπου ιδιωτικά ναυπηγεία με τις μονάδες και ναυπηγο-επισκευαστικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού (ναύσταθμοι), οι ιδιωτικές βιομηχανίες αεροπορικού υλικού με τις δυνατότητες της ΕΑΒ και των μονάδων – δυνατοτήτων της Διοίκησης Αεροπορικής Υποστήριξης της ΠΑ, τα βιομηχανικά εργοστάσια βάσεως του ΣΞ με τις ιδιωτικές εταιρείες κατασκευής αρμάτων και λοιπών συναφών δυνατοτήτων ενδιαφέροντος ΣΞ. Το πλαίσιο δε απαιτείται να είναι αμφιμονοσήμαντο προς μεγιστοποίηση δυνατοτήτων, κάλυψης κενών χρόνων (slacks) και αλληλοσυμπλήρωσης υπό συνέργεια και συντονισμό.
Τέλος το Κέντρο Αριστείας οφείλει να εκφράσει τις ευχαριστίες του στα Γενικά Επιτελεία και λοιπούς κρατικούς φορείς για την συμμετοχή τους με εκπρόσωπο. Ιδιαιτέρως εκφράζονται οι ευχαριστίες σε όλους τους ομιλητές που με τη συμμετοχή τους φώτισαν κρίσιμα σημεία (highlighted) ελπίζοντας σε ευήκοα ώτα κρατικών φορέων μα πρωτίστως του ΥΕΘΑ και των διευθύνσεων αυτού. Τα τελικά συμπεράσματα θα εξαχθούν σύντομα και θα διανεμηθούν ανάλογα με χαρακτηρισμό του «εμπιστευτικού».
Η όλη δράση θεωρείται ως συνέχεια της πρωτοβουλίας του Κέντρου και της συναφούς δέσμευσης αυτού να αναδεικνύει τα προβλήματα και τις ευκαιρίες της Άμυνας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο με τις συναφείς προεκτάσεις για την Εθνική μας Αμυντική Βιομηχανία. Συναφώς επισημαίνονται τα πρακτικά και τα συμπεράσματα των δύο τελευταίων εσπερίδων του Κέντρου που είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα αυτού.
Αλμπουμ Φωτογραφιών! https://www.coeacropolis.gr/images/COE-Conferences/20250531-SyzitisiRearmEuropeKaravel/PhotoAlbum20250531caravel.pptx